གནམ་ས་གོ་འབྱེད།

རྩོམ་པ་པོ་ཞོགས་དུང་གི་(གནམ་ས་གོ་འབྱེད་)ཅེས་པའི་དེབ་དེའི་གླེང་བརྗོད།

གནམ་ས་གོ་འབྱེད།
ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ལ་བྲིས།
༢༠༠༨ལོའི་བོད་ཀྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིར་། དབང་བསྒྱུར་བས་(༣༡༤དོན་རྐྱེན་)དང་(ལྷ་སའི་དོན་རྐྱེན།) (ལྷ་སའི་༣༡༤དོན་རྐྱེན། )(༣༡༤ལྷ་སའི་ཟིང་ཆ། )(ལྷ་སའི་༡༣༤རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་དོན་རྐྱེན་)སོགས་ཀྱི་མིང་བཏགས་འདུག་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གསར་ལམ་དང་རྩོམ་པ་པོའི་ཁྲོད་དུ། (ཞི་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཆེན་མོ། )(ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ། )(ཞི་བའི་འོས་ལངས་། )སྒེར་ལངས། སྡེབ་ལངས་ཞེས་སོགས་མིང་གང་མང་འདུག་མོད། ཁོ་བོས་(ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་)ཞེས་མིང་འདོགས་དོན་ནི། དབང་བསྒྱུར་བའི་བཏགས་མིང་རྣམས་ཁྱབ་ཆུང་བ་དང་
ངོས་བཟུང་མེད་པ། ཕྱོགས་རེ་བའི་སྐྱོན་འདུག་ཅིང་། ཕལ་ཆེ་བ་ཕྱོགས་རིས་འཐེན་འཁྱེར་དང་གླེང་ཕྱོགས་ངན་དམོད་ཀྱིས་བཏགས་ཕྱིར། བཏགས་མིང་དོན་ལ་མི་གནས་པས་དབྱུགས། བོད་མིས་བཏགས་པ་ལྟར་ན། (ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིར་རྩ་འཛུགས་ཡོད་པ།) (དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པའི་དོན་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མེད་པ་དང་)། (གཉའ་གནོན་པ་ལ་ངོ་རྒོལ་) བྱས་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གྱེན་ལོག་གི་ཁྱད་ཆོས་འདུག་པ་དང་། ལོག་སྤྱོད་དབང་བསྒྱུར་ལ་རྒོལ་ཕྱིར་དྲག་པོས་སྦྱོར་བ་བརྩམས་པའི་དོན་ཅན་གྱི་འོས་ལངས་མ་ཡིན་པར་ཞི་བའི་ཁྱད་ཆོས་འདུག་ཕྱིར། བཏགས་མིང་དེ་རྣམས་ཀྱང་དོར། ཁོ་བོས། དུས་ས་བྱི་དང་རྣམ་པ་ཞི་བ། ངོ་བོ་གསར་བརྗེ་སྟེ། རང་བྱུང་ཁམས་བཅོས་བསྒྱུར་དང་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་བསྒྱུར་ཁྲོད་གསར་བཅོས་ཆེན་པོ་བྱས་བ། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་རྙིང་པ་གཏོར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་གསར་བ་གཞི་ཚུགས་པར་བྱེད་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་མདུན་བསྐྱོད་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་ཡིན། ཞེས་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྟར་དང་། བོད་ཀྱི་གདགས་སྟངས་ལྟར་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བརྗོད་པ་དང་ཡང་བསྟུན་ཏེ། (ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་)ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན།

 

དེབ་ཀྱི་དཀར་ཆག
གནམ་ས་གོ་འབྱེད།

ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ལ་བྲིས།
གཏམ་གྱི་འགོ་མ། ༢

དང་པོ།
དགའ་བ་སྙིང་སྟོབས་ས་བོན་དགུ་འགྱུར།

གསར་བརྗེའི་དོན་སྙིང་། ༢༡
གསར་བརྗེའི་ཤུགས་རྐྱེན། ༣༥
གསར་བརྗེའི་དམིགས་ཡུལ། ༤༩
བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུའི་རྟགས་མཐོང་བ། ༥༢

གཉིས་པ།
སྐྱོ་བ་དམ་དྲག་ལྕགས་ཐག་དགུ་སྒྲོག ༥༨
དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ ༦༨
བོད་ཡུལ་གཤིན་བརྗེའི་བཤས་རར་བསྒྱུར་ཚུལ། ༨༢
བོད་ཡུལ་གྱི་བདུད་ཀྱི་བཙོན་རར་བསྒྱུར་ཚུལ། ༨༦
བོད་ཡུལ་དམྱལ་བའི་ཁྲིམས་རར་བསྒྱུར་ཚུལ། ༩༡
བོད་ཡུལ་འཇིགས་སྐུལ་འཐབ་རར་བསྒྱུར་ཚུལ། ༩༥

གསུམ་པ།
འཇིགས་པ་སྒེར་གཞུང་ཐལ་མཐའ་དགུ་འགྲིལ། ༡༠༧
སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པའི་སྲིད་ཀྱི་གདུག་རྩུབ་དྲན་པས་འཇིགས་པ། ༡༡༥
མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཐལ་མཐའ་བར་ལྷུང་ཉེན་ལ་འཇིགས་པ། ༡༢༣
ཁོ་བོ་མི་སྒེར་གྱི་བདེ་སྡུག་ལ་དཔགས་པས་འཇིགས་པ། ༡༣༡
མ་འོངས་སྔོན་རྟོག་གིས་འཇིགས་པ། ༡༤༣

 

བཞི་པ།
བསླབ་པ་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་དགུ་གྲོལ། ༡༥༢
སྤྱི་དམངས་ཀྱི་རྟོན་པའི་ཐོབ་ཐང་། ༡༥༥
བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད། ༡༨༡
འཚེ་མེད་བསྟུན་མེད་ཀྱི་ལས་འགུལ། ༢༤༡
མཐའ་དོན་གསལ་བཤད། ༢༩༤
མཇུག་བསྡུ་བ། ༢༥༨

ཟུར་བཀོད་དང་པོ།
ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་། ༢༦༣
ཟུར་བཀོད་གཉིས་པ།
ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐབ། ༢༦༨

 

བོད་ནས་སྐུ་ཚེགས་ལ་མ་འཛེམས་པར་བསྐུར་འབྱོར་བྱུང་བ་དང་བཀོད་ཡིན་

ཞོགས་དུང་།
–ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ལ་བྲིས་པ།
བདེ་སྐྱིད་ནི་རང་དབང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། རང་དབང་ནི་དཔའ་སྤོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།
–གནའ་བོའི་ཀེ་རི་སེའི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་མཁན་ཕེ་རི་ཁི་ལེས།

༢༠༠༨ལོའི་བོད་ཀྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིར་དབང་སྒྱུར་པས”3•14དོན་རྐྱེན”དང་། “ལྷ་སའི་དོན་རྐྱེན” “ལྷ་སའི3•14དོན་རྐྱེན” “3•14ལྷ་སའི་ཟིང་ཆ” “ལྷ་སའི3•14རྡུང་གཅོག་འཕྲོག་སྲེག་དོན་རྐྱེན”སོགས་བཏགས་འདུག་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གསར་ལམ་ཁག་དང་རྩོམ་པ་པོའི་ཁྲོད་དུ། “ཞི་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཆེན་མོ”དང”ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ” “ཞི་བའི་འོས་ལངས” “སྒེར་ལངས” “སྡེབ་ལངས”ཞེས་སོགས་བཏགས་མིང་གང་མང་འདུག་མོད། ཁོ་བོས་མིང་དེ་ལྟར་འདོགས་དོན་ནི། དབང་སྒྱུར་པའི་བཏགས་མིང་རྣམས་ཁྱབ་ཆུང་བ་དང་། ངོས་བཟུང་མེད་པ། ཕྱོགས་རེ་བའི་སྐྱོན་འདུག་ཅིང་། ཕལ་ཆེ་བ་ཕྱོགས་རིས་འཐེན་འཁྱེར་དང་གླེང་ཕྱོགས་ངན་དམོད་ཀྱིས་བཏགས་ཕྱིར། བཏགས་མིང་དོན་ལ་མི་གནས་པས་དབྱུགས། བོད་མིས་བཏགས་པ་ལྟར་ན། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིར”རྩ་འཛུགས་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པའི”དོན་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མེད་པ་དང་། “གཉའ་གནོན་པ་ལ་ངོ་རྒོལ”བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་གྱེན་ལོག་གི་ཁྱད་ཆོས་འདུག་པ་དང་། “ལོག་སྤྱོད་དབང་སྒྱུར་ལ་རྒོལ་ཕྱིར་ཐུན་མོང་གིས་དྲག་པོས་སྦྱོར་བ་བརྩམས”པའི་དོན་ཅན་གྱི་འོས་ལངས་མ་ཡིན་པར་ཞི་བའི་ཁྱད་ཆོས་འདུག་ཕྱིར། བཏགས་མིང་དེ་རྣམས་ཀྱང་དོར། ཁོ་བོས་དུས་ས་བྱི་དང་རྣམ་པ་ཞི་བ། ངོ་བོ་གསར་བརྗེ་སྟེ། “རང་བྱུང་ཁམས་བཅོས་སྒྱུར་དང་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་སྒྱུར་ཁྲོད་གསར་བཅོས་ཆེན་པོ་བྱས་པ”དང་། “སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་རྙིང་པ་གཏོར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་གསར་པ་གཞི་ཚུགས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་མདུན་སྐྱོད་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་ཡིན”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྟར་དང་། བོད་ཀྱི་གདགས་སྟངས་ལྟར་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡོངས་གྲགས་ཁྱབ་སྤྱོད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དང་ཡང་བསྟུན་ཏེ”ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ”ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན།

གཏམ་གྱི་འགོ་མ།
ད་ལོར། ཁོ་བོར་ཚོར་ཤེས་ཆེན་པོ་གསུམ་བྱུང་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་དགའ་བའི་ཚོར་པ་དང་། སྐྱོ་བའི་ཚོར་པ་དང་། འཇིགས་པའི་ཚོར་པ་བཅས་སོ།། ཁོ་བོས་ཐོག་མར་འདི་གསུམ་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། དེ་འབྲེལ་རང་བཞིན་གྱིས་བཤད་དགོས་བྱུང་བའི་བསླབ་པ་འཚེ་མེད་ཞི་བའང་བཤད་རྒྱུ་ཡིན།
སྤྱིར་ཚོར་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བརྡ་སྤྲོད་ནུས་པ་ཞིག་མ་རེད། རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་མི་རྣམས་ལ་རྗོད་བྱེད་ཀྱིས་ཁེགས་པས་དང་། གཉིས་ནི་མི་རྣམས་ལ་ཉམས་མྱོང་གིས་ཁེགས་པས་སོ།། དེ་ཡང་ཚོར་ཤེས་གང་རུང་བརྗོད་མཁན་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སྟོངས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཚོར་ཤེས་གང་རུང་ཉན་མཁན་ལ་ཉམས་མྱོང་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། ཚོར་ཤེས་གང་ཡང་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་བཤད་ནུས་པ་ཞིག་མ་རེད། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚོར་ཤེས་གོ་བྱེད་དུ་མིང་བརྡ་ཐ་སྙད་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཟོས་ཤིང་། གདོང་གི་ཉམས་འགྱུར་དང་། ལག་གི་ཕྱག་རྒྱ། སྐད་ཆའི་གདངས་དབྱངས་དང་བཅས་ཏེ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་མོད། བརྡ་སྤྲད་པ་ཇི་བཞིན་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟ་ནའང་། ཚད་འདི་ནས་བཤད་ན། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཡོད་རྒུ་དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་བཤད་ཁུལ་བྱས་པ་ཙམ་མམ་རྗོད་པ་ཙམ་པོ་བའི་ངོས་ནས་མ་དར་བ་མེད་པ་འདྲ་བས། ཁོ་བོས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ལ་ཆ་བཞག་སྟེ་ཚོར་ཤེས་གང་རུང་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་བཤད་འདོད་པ་ཡིན།
ངག་རྒྱུན་དུ། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བོད་དུ་ཉི་མ་གཅིག་ལ་སྐྱིད་སྡུག་ཐེངས་གསུམ་བྱུང་མྱོང་བའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་འདུག དེ་ཡང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་དུས་ཏེ། ཉིན་ཞིག་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཏམ་ངན་ཐོས་པས་མི་རྣམས་སྐྱོ་སྡུག་གིས་ནོན་ཏེ་ཡོད་པ་ལ། ཡང་སྲིད་བཙལ་རྙེད་བྱུང་ཡོད་ཅེས་པའི་གཏམ་བཟང་དེ་མུར་ཐོས་པས་དགའ་བ་རྒྱས་པ་དང་། ཡང་ཡུད་ཙམ་དུ་ཁྲི་འདོན་མཛད་སྒོ་གྲུབ་པའི་བརྡ་ཡང་ཐོས་པས་ཐམས་ཅད་སྤྲོ་བ་བརྟས་སོང་ཟེར་བའི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་དམངས་ཁྲོད་དུ་འདུག བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་རྒྱུན་ལ་མ་གཞི་ནས་ལྷ་སྒྲུང་དང་རྟོག་བཏགས་འདྲེས་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་དཀའ་ནའང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་འདས་དུས་ཕྱི་ནང་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ལ་གསང་རྒྱ་བསྡམས་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཁོད་འདུག་པ་ལྟར་ན། དམིགས་བསལ་གྱི་དུས་སྐབས་དེ་དག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་བྱུང་བ་དེ་འདྲ་མ་བྱུང་བའི་ངེས་པའང་མེད་པས་འདིར་དགོས་དབང་གིས་རྩོམ་གྱི་རྒྱུ་ཆར་བཏུས་ནས། བོད་དུ་ཉི་མ་གཅིག་གི་ནང་ལ་སྐྱིད་སྡུག་ཐེངས་གསུམ་བྱུང་བ་ནང་བཞིན། ང་ལ་ད་ལོ་ལོ་གཅིག་གི་ནང་ལ་དགའ་སྐྱོ་འཇིགས་གསུམ་གྱི་དམིགས་བསལ་ཚོར་པ་བྱུང་བ་རེ་རེ་བཞིན་བཤད་ན།

དང་པོ། དགའ་བ་སྙིང་སྟོབས་ས་བོན་དགུ་འགྱུར།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཐོ་ས་ནས་བལྟས་ན། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་དུས་མགོར་སླེབས་པ་ན། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ད་གཟོད་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ། དད་མོས་སོགས་སོ་སོའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་དང་། བློ་ཐག་རྦད་ཆོད་ཀྱིས་བརྩད་བྱུང་བ་ནི་དངོས་གནས་དགའ་འོས་པ་ཞིག་རེད། ཐོབ་ཐང་གི་ཕྱིར་དུ་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་བསླངས་པ་འདིས་ཆེ་ས་ནས་བཤད་ན་མི་བུ་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་བརྩད་པ་དང་། ཆུང་ས་ནས་བཤད་ན་མི་རིགས་ཀྱི་ཁོག་དཔུང་ལ་རྒྱ་བརྩད་བྱུང་བས། ཆེ་ས་ཆུང་ས་གང་ནས་བསམས་ཀྱང་བསུབ་ཏུ་མེད་པའི་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ལྟར་སོང་འདུག་ཕྱིར། སྒེར་གཅོད་པའི་ལག་རོགས་ཤིག་མིན་ཚེ་ཐམས་ཅད་དགའ་འོས་པའི་དོན་དག་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ཅི་ལ་མི་རྩི།
ཕྱིར་དྲན་ཞིག་བྱས་ན། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་མཇུག་རྫོགས་པ་ནས་བཟུང་། བོད་མི་ཚོའི་ཤེས་རབ་དང་བློ་གྲོས། འཇོན་ནུས་མཐའ་དག་ནང་སེམས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་ཤུགས་ཕུལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བཙལ་ཅིང་ཆོས་དང་ཆོས་ལུགས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབས་ཏེ་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཡས་མས་འགོར། དུས་ཡུན་རིང་པོ་དེ་འདྲའི་ནང་ལ། ཁོང་ཚོས་དེ་སྔའི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ས་ཁོངས་འདུ་ཤེས་དང་རིགས་རྒྱུད་འདུ་ཤེས། ཁྱིམ་སྲིད་འདུ་ཤེས། དཔའ་བོའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་རིང་དུ་སྤངས་ཏེ། མར་གྱུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་འཚང་རྒྱ་བའི་གདམས་པ་གཅིག་པུ་དེ་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་དང་། བློ་ཐག་རྦད་ཆོད་ཀྱིས་ལྷུར་བླངས་པ་སྟེ། བློ་སྦྱོང་ཞེན་པ་བཞི་བྲལ་གྱིས་བདེན་པ་བཞི་དང་ལྟ་བ་བཀར་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་སོགས་བཤད་ཅིང་བསྒྲུབས་ཏེ་འོངས་པ་དེ་འདྲ་རེད། དེ་ཡང་མི་ཆོས་རིག་གནས་དང་ལྷ་ཆོས་རིག་གནས་གཉིས་དང་། འཇིག་རྟེན་རིག་གནས་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རིག་གནས་གཉིས། སྲིད་པའི་རིག་གནས་དང་ཞི་བའི་རིག་གནས་གཉིས། མངོན་གྱུར་རིག་གནས་དང་ལྐོག་གྱུར་རིག་གནས་གཉིས་བཅས་ལས་སྔ་མ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་ཕྱི་མ་རྣམས་བླངས་པ་དང་། མ་མཐར་ཡང་ཕྱི་མ་གཙོ་ལ་སྔ་མ་ཕལ་བར་བསྐྱུར་བཞག་པ་རེད། དེ་བས། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཞེས་ཡང་ཡང་བཟླས་ཤིང་བསྒོམས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་བསྒྲུབས་པ་མ་གཏོགས། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་ཞེས་སྲིད་ཀྱི་དོན་བྱས་མི་འདུག ཁྱིམ་སྲིད་བརླག་མི་རུང་ཞེས་པའི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཁྱིམ་སྲིད་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞིག་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། ཕྱི་ཕྱིར་སླེབས་དུས”ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ”ཞེས་ཕལ་བའི་གནས་སུ་དེད་སོང་བས། མི་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་རང་དབང་ཞེས་པ་དང་འདྲ་མཉམ་ཞེས་པ་དང་ཐོབ་ཐང་ཞེས་པ་དང་དམངས་གཙོ་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་སྲིད་ཀྱི་དོན་རྣམས་ནི་ཟ་རྒྱུ་ཞིག་གམ་འཐུང་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་མིན་ཡང་ཧ་གོ་མེད་པའི་ཚོད་རེད།
རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་སོགས་ནི་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན་ནའང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ས་ཁོངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དབེན་པའི་ཡུལ་དུས་སུ་བརྡ་ཆད་དེ་དག་ལ་ཤེས་རྟོགས་འབྱུང་བ་ནི་དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། འདུ་ཤེས་དེ་དག་ཡོད་མ་མྱོང་བའི་རྟགས་ནི་ལོ་ཚིགས་སྐོར་ཞིག་གཞན་དང་བསྡུར་བས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ།
སྤྱི་ལོ1215ལོར་དབྱིན་ཇི་པ་རྣམས་ཀྱིས《རང་དབང་རྩ་འཛིན་ཆེན་མོ》བཟོས་ཤིང་། དེར་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་གི་གོ་དོན་རྩ་འཛིན་དུ་ཕབ་པའི་དུས་རབས་སུ། བོད་རྣམས་སིལ་བུར་ཐོར་ཏེ་སིལ་བུར་གནས་ཤིང་སོ་སོའི་ས་ནས་ཡོན་རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་སྲས་ལ་མགོ་བཏགས་ཞུས་ཞོར་ཆོས་སྡེ་གསར་རྒྱག་ལ་བྲེལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ལུས་སོང་།
དེ་ནས་མི་ལོ་མང་པོ་ཕྱིན་པ་སྟེ་མུན་ནག་ལྟ་བུའི་དུས་རབས་བར་མ་མཇུག་རྫོགས་ནས་ཡུན་རིང་མ་ལོན་པའི་སྤྱི་ལོ1689ལོར། དབྱིན་ཇི་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་བསྐྱར《ཐོབ་ཐང་ཁྲིམས་འཆར》བཟོས་ཏེ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དག་ཁྲིམས་ཀྱི་འཆར་ཟིན་དུ་བཅས་དུས་སུ། བོད་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་སིལ་བུ་ནས་སིལ་བུར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་ལྟ་བའི་ནང་རྐྱེན་ཏེ། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་རྩོད་པའི་སྒང་རེད། ཧམ་པ་སྟག་རྐྱང་གིས་ཟ་སེམས་ཆེ་བའི་གཞན་རིགས་ཀྱིས་ཚུལ་དེ་ལ་གནས་དུས་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་གཡོ་འཛིན་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མངོན་ལྐོག་ཀུན་ནས་བསྟར་ནའང་། བོད་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ཙམ་བརྩད་དེ་རྩོད་ཉོག་གི་རྒྱལ་ཕམ་ཤན་མ་ཕྱེད་པར་ཡོད་ཚུལ་ནི་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་རྡོ་རྗེས《གྲུབ་མཐའ་ཆེན་མོའི་རྩ་བ》མཛད་པའི་དུས་ལ་ཁེལ་འདུག་པས་ཤེས་འོང་།
དེ་ནས་མི་ལོ་ཆིག་བརྒྱ་མ་ལོན་པའི་དུས་ཏེ་སྤྱི་ལོ1776ལོར་ཨ་རི་པ་རྣམས་ཀྱིས《རང་བཙན་གསལ་བསྒྲགས》སྤེལ་ཅིང་། མི་བུའི་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་ཟིན་ཐོར་བཀོད་དེ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་དུས་ནི། སྐབས་དེར་མཚན་སྙན་མཐོ་བའི་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཆིང་ཆན་ལུང་གིས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་གདན་ཞུའི་ཡི་གེ་འབྱོར་བའི་ལོ་ལ་ཁེལ་འདུག་ཅིང་། མ་འགྱངས་པར(1779ལོ)ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་ནས་གསུང་ཆོས་མང་པོ་བསྩལ་པའི་དུས་རེད། བོད་གཞུང་དབང་ཆ་ཚོད་འཛིན་དང་བོད་སྡོད་ཨམ་བན་གྱི་དབང་ཆ་སྲ་བརྟན་བཏང་བའི《ཆུ་གླང་རྩ་ཚིག》དོན་ཚན་ཉེར་དགུ་ཅན་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་ནམ། སྲིད་དོན་མགོ་མཇུག་གོ་ལྡོག་བྱེད་མཁན་དེ་རིགས་ལ་བོད་རྣམས་ཀྱིས”གོང་མ”ཞེས་འབོད་ཅིང་། འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཟེར་ནས་བུ་སྟོར་མ་ལ་དུངས་པ་བཞིན་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་བྱེད་དུ་སོང་ངོ་།། འབྱོན་དོན་ནི”མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ”ཟེར་བའི་བླ་མེད་ཀྱི་འབྲེལ་བར་རློམ་པ་དེའི་ཟམ་མཐུད་དུ་བྱོན་པ་ཡིན་ཟེར་ལས་ཆེ་མོད། དོན་དངོས་སུ་སོ་སོའི་བདག་པོས་འབངས་ལ་བསྩལ་པའི་ཐམ་ག་དང་། འཇའ་ས། གོ་གནས། རྒྱུ་ནོར་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་རེད། གདན་ཞུས་ཕེབས་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུ་ནི”མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ”ཡི་བྱུང་བ་བརྒྱ་ལས་དཔེ་མཚོན་གཅིག་སྟེ། དེས་གོང་མ་དང་འོག་མ། སྟེང་མ་དང་འགབ་མའི་འབྲེལ་བ་མཚོན་པ་མ་གཏོགས། འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་མཚོན་མེད་པ་མངོན་གསལ་རེད། 
ཡང་མི་ལོ་མང་པོ་མ་ཕྱིན་པའི་སྤྱི་ལོ1789ལོར། ཧྥ་རན་སི་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་དེ་དག་ཁོ་ཚོའི《མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་གསལ་བསྒྲགས》སུ་གསལ་པོར་བཀོད་དུས་སུ། བོད་རྣམས་ཀྱིས་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་ཞེས་པ་གོ་ཐོས་ཡོད་པ་ལྟ་ཞོག འཛམ་གླིང་ཞེས་པའང་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་ཧ་གོ་མེད་པའི་ཚོད་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། འཛམ་གླིང་ཞེས་པ་ངོ་སྤྲོད་རགས་རིམ་མཛད་མཁན་གྱི་བཙན་པོ་ནོ་མིན་ཧན་འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་འཁྲུངས་མ་ཐག་པའི་ལོ་རེད། ཁོང་གིས་ཕྱིས་སུ《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》(1830ལོ)བརྩམས་གནང་ནའང་། འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གྲུ་སྐོར་ཞིག་གི་སྣོད་བཅུད་དག་ལྷ་སྒྲུང་དང་གནའ་ཐོས། མཚར་གཏམ་གྱིས་བཅིངས་ཏེ་ལྷ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་མཛུབ་གཡོས་པ་ཙམ་ལས་མི་ཆོས་ཀྱི་བློ་མིག་སྤྱོད་ཐུབ་མེད་པ་འདྲ། དེ་འདྲ་ཡིན་ཕྱིན། འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་ན་ཆེས་གལ་ཆེན་གཙིགས་ཆེན་དུ་བརྩི་ཞིང་སྲིད་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་མི་བུའི་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་སོགས་ནི་བོད་རྣམས་ཀྱིས་སྣང་ལ་ཅི་ལྟར་ངེས་ཏེ་ངེས་སྲིད་པ་མ་རེད།
སྲིད་ཆོས་རྩྭ་བཞིན་དོར་ལ་ལྷ་ཆོས་གསེར་བཞིན་བླངས་ཏེ་ལྷོད་གཡེང་འཐུས་ཤོར་གྱིས་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་སོང་བ་སྟེ། སྤྱི་ལོ1948ལོར་སླེབས་པ་ན། འཛམ་གླིང་སྒང་དུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བཙུགས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གང་ཡང་བཙན་གཉོམ་དང་དབུལ་ཕྱུག་ལ་མ་ལྟོས་པར་སོ་སོའི་གོ་ཐང་ཉེ་སྙོམས་བབ་འབྲེལ་འབྱུང་བའི《འཛམ་གླིང་མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་གསལ་བསྒྲགས》བྲིས་ཏེ་འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་གི་རྩ་དོན་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་བསྒྲགས་དུས་སུ། མར་གྱུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པའི་བོད་མི་ནི་དེ་དུས་ད་གཟོད་གཉིད་ལས་ས་མ་སད་དུ་འཛམ་གླིང་ཞེས་པ་ངོས་འཛིན་དུ་ཕྱི་རོལ་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་འགྲོ་ཁུལ་བྱས་པ་སྟེ། རལ་པོར་ལྷན་པའི་སྐྱོ་རོགས་ཀྱི་དཔེ་བཞིན་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཚོང་དོན་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ཞིག་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་ཨ་རི་སོགས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ལ་བཏང་སོང་བ་དེ་ཙམ་རེད། བོད་ཀྱི་བརྟན་གཡོ་རྣམས་དེ་ལྟའི་མུར་ཅི་མིན་འདི་མིན་དུ་སྟག་གི་སྟེང་ལ་ཝ་མོ་བསྣན་པ་ལྟ་བུའི་གཞན་རིགས་ཀྱིས་རྡོག་བརྫིས་བྱེད་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། ད་ལྟའི་བར་དུ་ཅི་ཡིན་འདི་ཡིན་མེད་པར་ཕ་བསད་པ་ལ་རྒྱལ་རྔ་བརྡུངས་ནས་སོས་དལ་བག་ཕེབས་སུ་བསྡད་སོང་བ་དེ་འདྲ་རེད། (གོང་གི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདས་པའི་ལོ་ཚིགས་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྒྲིགས་པའི་རེའུ་མིག》དང《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི《ལོ་ཚིགས་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང》དག་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཡིན།)
ང་ཚོས་གོང་གི་ལོ་ཚིགས་འདི་ཙམ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་འགའ་ཟིན་ཡོད་སྙམ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་མགོ་འདོགས་རིང་ལུགས་དང་། གྲུབ་མཐས་འཐེན་འཁྱེར། མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ། ཁ་རུབ་སྒོ་བསྡམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་མ་འདས་པའི་ཚུལ་དེ་རེད།
དེ་ནི་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དུ་མི་བུའི་མི་ངོ་ཤེས་ཏེ་སོ་སོའི་བདེ་སྡུག་གི་ཕྱིར་དུ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་ལ་སོགས་སྲོལ་དུ་བཙུགས་ཤིང་ཁྲིམས་རྩར་བཅས་པའི་ལོ་རབས་སུ། བོད་རྣམས་ནི་སྔར་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་ཐར་ལམ་བགྲོད་ཀྱང་ལམ་སྣེ་མ་རྙེད་པ་དང་སྲིད་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་བཙལ་ཀྱང་སྲིད་དོན་མ་འཁྱོངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་སྟངས་ཏེ། འདི་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་ནུས་པ་འདྲ། 
ཡིན་ནའང་། སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་དུས་མགོར་སླེབས་པ་ན། མི་བུ་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་གི་གོ་རྟོགས་སད་པའི་རྟགས་སུ་མཐོང་དཀའ་ནའང་། མི་རིགས་དང་རིག་གནས། ས་ཁོངས་སོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྙེད་པའི་དན་རྟགས་སུ། དེ་སྔའི་ལྷ་ས་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྐད་གསང་མཐོན་པོར་བསྒྲགས་པའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་བློ་ཐག་རྦད་ཆོད་དང་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་འཕྱུར་བ་དང་། ལྷ་སར་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ནས་དབུ་བརྩམས་པའི་གསར་བརྗེ་དེ་ནི་རྫིང་ལ་རྡོ་བ་དབྱུགས་པ་བཞིན་ཕྱོགས་བཅུར་མཆེད་ཅིང་། དགོན་གྲོང་དང་ཕོ་མོའི་དབྱེ་བ་མེད་པར་སྟོད་མངའ་རིས་ནས་སྨད་མདོ་ཁམས་བར་དུ་འབྲོག་གི་རྩྭ་ཐང་དང་རོང་གི་སྲང་ལམ་གང་ལའང་གནམ་ལ་སྐར་འོད་འཚེར་བ་བཞིན། ས་ལ་མེ་ཏོག་གད་པ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཡོས་སོ།། 
བྲག་དང་སྒོ་ང་། ཁྲ་དང་བྱེའུ། ར་དང་སྤྱང་ཀིའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ། སྟག་དམར་ཡག་རྒྱ་རྫོང་ནགས་དང་འབྲོང་བྲེ་སེར་ཁྲ་ཡག་རྫ་ལ་འཇུག་པ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་སད་འདི། མ་གཞི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཡིད་མཁར་བརྣགས་པའི་རེ་བའི་འདོད་པ་སྐར་མདའ་བཞིན་གནམ་ནས་ལྷུང་བ་དང་། མི་ལོ་མང་པོར་སེམས་ལ་བཅངས་པའི་བདེན་པའི་ན་ཟུག་ཆུ་མིག་བཞིན་ས་ནས་བརྡོལ་བ་ཡིན་ནའང་། སྣོག་རྫུན་འཕྲུལ་གསུམ་གྱིས་སྣ་ནས་ཁྲིད་ཅིང་གཡོ་སྒྱུ་ཁྲམ་གསུམ་གྱིས་རྩིབ་ནས་བསྐྱོར་ལ། གཏུམ་དྲག་བཙན་གསུམ་གྱིས་རྗེས་ནས་བཤར་བའི་མི་ཡུལ་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་གཤིན་རྗེའི་འཁོར་ལོ་དེས། རྡུང་འཚིར་གནོན་གསུམ་ནམ་ལངས་པ་འདྲ་བ་ཞིག་དང་སྒྲོ་སྐུར་རྩད་གསུམ་ས་རུབ་པ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀྱིས། སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་ཚ་དང་ཚ་བ་ཡང་སོས་དང་གྲང་དང་གྲང་བ་པད་ཆེན་ལྟར་གས་པའི་གནས་ལ་ཁྲེལ་བག་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་བརྫངས་སོང་།
འོན་ཀྱང་། རྒྱུག་པ་ལེབ་རྡུང་བྱས་ཀྱང་དངངས་མ་སྐྲག དཀར་པོ་རུས་རྐང་གཏོར་ཡང་འཇིགས་མ་ཡེར། དམར་པོ་ཁྲག་ལ་བརྫིས་ཀྱང་དཔའ་མ་ཞུམ། རྣོ་ལྕགས་ངར་མ་དང་ལྕགས་སྒྲོག་ཁོལ་མ། མདའ་མདེའུའི་ཚ་དབལ་ལ་བྲང་ཁོང་དང་གདོང་པ་གཏོད་ནུས་པའི་སྙིང་སྟོབས་འདིས། རང་ས་མ་མོའི་བྲང་མགོ་འདྲ་བོ་རང་གིས་སྲུང་ཞིང་། རང་ཐང་གསེར་གྱི་ཐུ་ལུམ་འདྲ་བོ་རང་གིས་འཚོས་པ་ཡིན་ཕྱིར། མི་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྙིང་སྟོབས་གང་གིས་ཀྱང་འདི་ཡི་ཁྲི་ཆའི་ཆར་ཡང་ག་ལ་འོང་། སྟག་གཟིག་དོམ་དྲེད་དཔའ་བ་གཟན་ལ་དཔའ་བ་ཙམ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་མི་བུ་དཔའ་བ་འཕྲུལ་ལ་དཔའ་བ་ཙམ་རེད། ལྷ་འཛུམ་མདངས་གྲོལ་ཞིང་འདྲེ་ཞེད་སྣང་ལངས་ལ། མི་བུས་སྨོན་པ་ཤོར་པའི་སྙིང་སྟོབས་འདི་ལྷ་ཡི་བྱིན་རླབས་དང་འདྲེ་ཡི་ཆོ་འཕྲུལ་མིན་ལ། མི་བུས་བཤུག་སྤྲོད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར། ཕ་རྒན་གྱི་ལྕེ་སྣེ་ནས་གསུངས་ཤིང་མ་རྒན་གྱི་ལག་སྣེ་ནས་སོན་པས། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་གཟིགས་ན་སྟོད་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནས་འཛུམ་ཆོག་ཅིང་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཐོས་ན་སྨད་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་རིམ་ནས་བཞད་ཆོག་ཨང་། “བདག་བློའི་ཏི་སེའི་རི་བོར་བག་ལ་ཉལ་བའི་གངས་སེང་དཀར་མོས་གནམ་ས་གཡོ་བའི་གཡུ་རལ་གསིག”པའི་སྙན་ངག་པའི་བརྗོད་པ་དེ། ད་ལྟ”བདག་བློའི་ཏི་སེའི་རི་བོར་མཁའ་ལ་འཕྱོ་བའི་གངས་སེང་དཀར་མོས་གནམ་ས་གཡོ་བའི་གཡུ་རལ་གསིག”ཏུ་ངང་ཤུགས་ཀྱིས་བཅོས་པ་མ་ཡིན་ནམ།
འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཧྲིག་ཧྲིག་པོ་དང་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་ཡེར་ཡེར་བོར་བཟོས་པའི་མི་ཡུལ་གཟི་བརྗིད་ཡོད་ཚད་ཀྱི་དྭངས་མ་འདིའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། ལ་ལས་དབང་སྒྱུར་འགོངས་པོའི་སྲིད་ཇུས་མ་རུངས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟར་ན། གནོན་ཤུགས་གང་ཞིག་ཐེགས་པར་དཀའ་བས་ཞབས་ནས་གྱེན་ལ་ལྡོག་པར་རྩོམ་པའི་སྙིང་སྟོབས་ལ་བསམ་ན་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ལོས་ཡོད་སྙམ་ཞིང་། འགའ་ཤས་ཧམ་པ་ཅན་གྱིས་རྒྱུ་ནོར་བགོ་སྐལ་ཕྲོགས་པས་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟར་ན། ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་རང་ལ་དབང་བས་རྐུན་ཇག་ཚོགས་ལ་རྒོལ་བར་རྩོམ་པའི་འུ་ཐུག་ལ་བསམ་ན་དེ་ལའང་གཏན་ཚིགས་ཤིག་ལོས་ཡོད་སྙམ་བྱུང་། ཁ་ཅིག་གིས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་སེམས་གཙོ་སྨྲ་བ་ལས་ཕམ་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ་བཞེད་པ་ལྟར་ན། ཤིན་ལྐོག་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་དཔྱད་མི་བཟོད་པས་དད་པའི་སྟོབས་ནི་སྟོབས་ཤུགས་ཀུན་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་བསམ་ན་དེ་ལའང་གནས་ལུགས་ཤིག་མི་འདུག་བསམ་གྱི་མེད། དེ་ལྟར། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚ་གཅུན་གནོན་སྡོམ་དང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཧམ་ལེན་བཙན་འཕྲོག རིག་གནས་ཀྱི་སིམ་ཟོས་འདྲ་སྒྱུར་བཅས་ཟུར་གང་ནས་བལྟས་ནའང་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་འདྲ་སློང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་སོང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པ་འདྲ། ཡིན་ནའང་། ཁོ་བོས་དེའི་ཕན་ཆད་ནས་མཐོང་བ་ནི། བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་བའི་ཁྱིམ་སྲིད་འདུ་ཤེས་གཏིང་ནས་སད་དེ། རིགས་རྒྱུད་དང་ས་ཁོངས་ཀྱི་”བདག”འཚོལ་བའི་སྙིང་སྟོབས་དེ་ཡིན་སོང་། རྒྱུ་མཚན་ནི། སྤྱི་ལྡོག་ནས་བལྟས་ན། བོད་རྣམས་ལ་ད་ལྟའི་དུས་ནའང་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་རྟོགས་པ་ཆེར་རྒྱས་མེད་པ་དང་གཅིག དད་པ་ཅན་དུ་ཁས་འཆེས་པའི་མི་འབོར་མང་ཤོས་གསར་བརྗེ་རུ་མ་ཞུགས་པ་དང་གཉིས། ལས་ཞུགས་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ན་གཞོན་ཡིན་པ་དང་གསུམ་བཅས་ལ་དཔག་ན། གསར་བརྗེ་འདིའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་དད་པ་ལས་གཞན་སོ་སོའི་བག་ཆགས་ཕུགས་སྦུབས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་སོས་པ་ཡིན་པར་ཐག་བཅད་ཆོག་པ་འདྲ། ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་བཤད་ན། ལས་ཞུགས་ཀྱི་མི་བུ་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་འཚོ་ཚིས་ཀྱི་ཁུར་ཆེན་པོ་མེད་པ་དང་། བརྡ་འཕྲིན་དང་དུས་སྐད་དུས་ཐོག་ཏུ་ཐོས་པ། སྤོབས་པ་ཆེ་ཞིང་མིག་རྒྱང་རིང་བ། རིགས་ཞེན་གྱི་ཁོག་དཔུང་དང་ལ་རྒྱས་ཕྱུག་པ་བཅས་ཀྱི་ཕྱིར། ནམ་ཞིག་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་བག་ཆགས་སད་ཚེ་ཡུལ་དུས་དང་འཚམ་པའི་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྐད་བརྒྱབ་ཅིང་གསར་བརྗེ་དེ་འདྲ་མི་འབྱུང་རང་འབྱུང་ཆགས་པ་རེད་སྙམ།
ལོ་རྒྱུས་ནི་ངེས་ཅན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་ངེས་མེད་སྟེས་དབང་གི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གི་བརྗོད་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་སྐད་དེ་ཁོ་བོས་དེ་ལ་དཔྱད་པ་བརྗོད་མི་འདོད། ཧར་གྱིས་བལྟས་ན། གསར་བརྗེ་འདི་ནི་ངེས་མེད་སྟེས་དབང་གིས་བྱུང་བའི་དོན་རྐྱེན་གློ་བུར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ་ཡང་། དོན་དམ་དུ་རུས་རྐང་དང་ཟུངས་ཁྲག་ལ་བརྒྱུད་པ་ཟམ་མ་ཆད་པའི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་འདུ་ཤེས་དང་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་བག་ཆགས་སད་པ་ཡིན་པར་འདོད། གསར་བརྗེའི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་དད་སྟོབས་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཟེར་ན། དད་ལྡན་ཡོད་དོ་ཅོག་འདི་ལ་ཞུགས་མ་སོང་བས་ཁས་ལེན་དཀའ་བའི་ཚོད་དུ་སྣང་ཕྱིར། ཁོ་བོས་དད་པ་ལས་ལྷག་སྙིང་སྟོབས་རྒྱས་པའི་འབྲས་བུར་ཁ་ཚོན་གཅོད་དོ།།
ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནི་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་ཡི་རྒྱུན་མཐུད་པའི་གསར་བརྗེ་ཞིག་རེད་ཅེས་འཛམ་གླིང་མཐོང་བའི་སྤྱན་མིག་ཅན་དག་གིས་བཞེད། འཛམ་གླིང་གཞི་ཁྱོན་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་འདུག་པ་བསྙོན་མེད་རེད་དེ། 1989ལོར། ཅེ་ཁེ་སི་ལོ་ཝ་ཁེ་རུ་རྣམ་པ་ངང་པའི་ཁུལ་ལྟར་འཇམ་པའམ་རྣམ་པ་དར་ཟབ་ལྟར་འཇམ་པའི་ཆ་ནས་བཏགས་པའི”ངང་ཁུལ་གསར་བརྗེ”འམ”དར་ཟབ་གསར་བརྗེ”བྱུང་བ་སྟེ། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་གུང་ཁྲན་ཏང་ངམ་ཐུན་མོང་ཐོན་སྐྱེད་ཚོགས་པའི་དབང་སྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་དམངས་གཙོར་ཕྱིན་པའི་གསར་བརྗེ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ། དུས་རབས21པའི་དུས་མགོར་སླེབས་པ་ན། ཡོ་རོབ་ཤར་མ་དང་ཨེ་ཤ་ཡ་དབུས་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་བསྟུད་མར་བྱུང་བ་དཔེར་ན། 2004ལོར་ཀེར་རྗེ་ཡ(Georgia)ཡི་མེ་ཏོག་རྒྱ་སེའི་གསར་བརྗེ་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་གསར་བརྗེ་ནི་མེ་ཏོག་རྒྱ་སེ་ཡིས་མཚོན་ཞིང་། ཁ་དོག་ཟིང་དམར་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་རུ་བཏགས་པ་དང་། ཡང2004ལོའི་ཡོ་ཁི་རན(Ukraine)གྱི་མེ་ཏོག་ཨ་འབྲུམ་གྱི་གསར་བརྗེ་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་གསར་བརྗེ་ནི་མེ་ཏོག་ཨ་འབྲུམ་གྱིས་མཚོན་ཞིང་། ཁ་དོག་ཁམ་ནག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་རུ་བཏགས་པ་དང་། 2005ལོའི་ཁེར་རྗེ་སི་སི་ཐན(Kyrgyz)གྱི་མེ་ཏོག་ཡུལ་རྒྱན་གསར་བརྗེ་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་གསར་བརྗེ་ནི་མེ་ཏོག་ཡུལ་རྒྱན་གྱིས་མཚོན་ཞིང་། ཁ་དོག་སེར་པོ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་རུ་བཏགས་པ་དང་། 2007ལོའི་འབར་མའི་ཆོས་གོས་གསར་བརྗེ་སྟེ། འབར་མའི་དམག་གཞུང་ལ་རྒོལ་བའི་གཙོ་ཤུགས་གྲྭ་པ་ཡིན་ཞིང་། ཆོས་གོས་ཀྱི་ཁ་དོག་ངུར་སྨྲིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་རུ་བཏགས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཏེ། ཉེ་བའི་ལོ་འདི་འགར་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་གསར་བརྗེ་ནི་སྒེར་གཅོད་དང་དམངས་གཙོ་མ་ཡིན་པའི་སྲིད་དབང་བརྗེ་སྤོར་བྱེད་པའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་ཤ་སྟག་དང་། དེ་ཡང་གསར་བརྗེ་ལ་ཞུགས་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་འཆང་ཞིང་། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་ནན་སྲུང་དང་དོན་གཉེར་བྱས་པའི་ཞི་བདེའི་རིམ་འགྱུར་ཞིག་རེད།
ང་ཚོས་བོད་ཀྱི་ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་འཛམ་གླིང་གཞི་ཁྱོན་གྱི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོར་བགྲོད་པའི་ཞི་བདེའི་རིམ་འགྱུར་གྱི་གྲས་སུ་བཞག་སྟེ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། གསར་བརྗེ་འདིའི་རྒོལ་ས་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་ལམ་འཚེ་མེད་ཞི་བ་ཡིན་པ། དམིགས་ཡུལ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་ཡིན་པ་བཅས་ཀྱི་ཕྱིར། ཁ་དོག་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་སོང་ཞིང་ཁ་དོག་གསར་བརྗེའི་གྲས་སུ་བགྲང་རུང་བ་སྟེ། སྒེར་གཅོད་དྲག་དཔུང་ལ་ཁ་གཏད་བཅག་པའི་གསར་བརྗེ་ཡི་གཙོ་ཤུགས་གྲྭ་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་གོས་ཀྱི་ཁ་དོག་ངུར་སྨྲིག་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་ཆོས་གོས་གསར་བརྗེའམ་བོད་ཀྱི་ངུར་སྨྲིག་གསར་བརྗེ་ཞེས་གདགས་འོས་འདུག ཁོ་བོས་བཏགས་པའི་བོད་ཀྱི་ངུར་སྨྲིག་གསར་བརྗེའམ་ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་ཕྱི་གླིང་གསར་ལམ་དག་ཏུ2008ལོའི་དོན་ཆེན་གཅིག་ཏུ་བགྲང་གི་འདུག་ཅིང་། བགྲངས་པ་གང་ལ་གནས་ལུགས་ཆེན་པོ་འདུག་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་སུ་ཐེབས་པ་ཡིན་ན། གསར་བརྗེ་ལ་རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་མ་ལོན་ཀྱང་། གསར་བརྗེ་ལ་རེ་ཞིག་རྒྱལ་ཁ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས།། མ་གྲུབ་ན་ཡང་མཛེས་པའི་རྒྱུ།། ཞེས་པ་ལྟར། བོད་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་དང་ཞི་བདེ་ཡི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ཁ་བཤད་ཙམ་མིན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ཙམ་མིན་པ་དང་། སྔ་ན་མེད་པ་དང་། བསུབ་ཏུ་མེད་པའི་བྱས་རྗེས་བཞག་སོང་ཞེས་ཁོ་བོས་ཁ་ཚོན་བཅད་དེ་སྨྲ།
བོད་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་པོར་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་གྱེན་ལོག་བྱས་མྱོང་མེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆབ་སྲིད་འོས་ལངས་དང་། ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད། ཆབ་སྲིད་གསར་བརྗེ་གང་ཡང་བྱས་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོ་བོས་བསམ་ན་དེ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གསུམ་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ས་ཁོངས་དང་མངའ་དབང་གི་ཆབ་སྲིད་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ལུགས་མ་གཏོགས་དོན་གཉེར་མེད་པ། གསུམ་ནི་སྡེ་བ་དང་ཚོ་བའི་ཁ་ཐོར་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ངུ་མ་གཏོགས་འདུས་སྡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཆགས་མ་མྱོང་བ་བཅས་ཀྱིས་རེད་འདོད། ད་ལྟའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གྱེན་ལོག་དང་། འོས་ལངས། འཐབ་རྩོད། གསར་བརྗེ་སོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྡ་ཆད་དུ་སོང་བའི་མིང་འདི་དག་ཐོས་ཚེ། ཁ་སྙེར་སྣ་སྙེར་བྱེད་ཅིང་འཇིགས་སྐྲག་དངངས་སྐྲག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་དམར་པོའི་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་མཇུག་འབྲས་ཏེ། དམར་པོའི་གསར་བརྗེའི་སྒང་ལ་མི་རྣམས་གསར་བརྗེའི་ངོ་ལོག་པ་དང་ཇག་པར་བཏགས་ནས་འཐབ་རྩོད་དང་། རྡུང་རྡེག འཚིར་གནོན། ཉམ་ཉེས། རྩ་གཏོར། རྨེག་མེད། ཁ་བཏགས་པར་བྱས་སོང་བས། ད་དུང་ཡང་འཇིགས་སྣང་གི་རྒྱུན་མ་ཡལ་བར་ཡོད་པས་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་འཐབ་རྩོད་ལ་འཐབ་རྩོད་དང་དེ་ལྟ་བུའི་གསར་བརྗེ་ལ་གསར་བརྗེ་རུ་འབོད་ནའང་། དེ་ནི་དྲག་པོའི་འཐབ་རྩོད་དང་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་སྟེ་དྲག་པོའི་འཐབ་རྩོད་དང་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་ཡིས་རྒྱལ་ཁ་ལོན་པའི་དབང་དུ་བཏང་རུང་། སླར་ཡང་དྲག་པོའི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པ་ཆོས་ཉིད་རེད། ས་བྱི་ལོའི་གསར་བརྗེ་ནི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་དང་། ཞི་བའི་འཐབ་རྩོད། ཞི་བའི་གྱེན་ལོག་ཡིན་ཞིང་། མི་བུའི་གནས་ལུགས་དང་མ་འགལ་བའི་གསར་བརྗེ་ཞིག་སྟེ། འདི་འདྲའི་གསར་བརྗེ་ནི་དབང་སྡེམ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས(集权专制主义)པ་ཞིག་མིན་ཚེ། རླབས་ཆེ་ལ་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་གསར་བརྗེ་ཞིག་ཏུ་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་སྲིད་པ་རེད།
དེ་ལྟར་ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན། ཁོ་བོ་དགའ་བའི་ཚོར་པ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་བཞི་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་གསར་བརྗེའི་དོན་སྙིང་དང་། གཉིས་ནི་གསར་བརྗེའི་ཤུགས་རྐྱེན། གསུམ་ནི་གསར་བརྗེའི་དམིགས་ཡུལ། བཞི་ནི་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུའི་རྟགས་མཐོང་བ་བཅས་སོ།།
གཅིག གསར་བརྗེའི་དོན་སྙིང་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་། རྟོགས་སད། གྱེན་ལོག ཟིན་ཐོ།
དྲིལ་བསྒྲགས་བཅས་ལྔ་ཡོད་དེ།
1.སྙིང་སྟོབས་ཞེས་པ་ནི་གསར་བརྗེ་འདིར་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་མ་ཉམས་པའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཡོད་པ་ལ་གོ་བ་ཡིན། བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་སྟག་འདྲ་གཟིག་འདྲའི་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་བག་ལ་ཞ་བ་དེ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པས་དགུང་དུ་འཕྱོ་ཞིང་། རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་གི་སྤྲུལ་པ་དང་ཡང་སྤྲུལ་ལྟ་བུར་སོང་བའི་གསར་བརྗེའི་ནང་ཞུགས་ཀྱི་ཤི་གསོན་བཙོན་བཞུགས་གནང་མུས་ཀྱི་མི་བུ་རྣམས་ནི་དཔའ་བོ་དང་དཔའ་མོར་མ་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་། དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་གཟུགས་ཡིན་ན། ས་གཞི་འདིའང་སྣོད་དུ་ཆུང་བའི་ཚུལ་འདི་ནི། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཡུན་གྱི་བདག་མེད་དང་སྟོང་ཉིད་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཞི་བས་མ་ཐུབ་ཅིང་། མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་གི་བཙན་གནོན་དང་ཚ་གཅུན་རྒོད་པའི་སྲིད་ཀྱི་དྲག་པོས་མ་ཐུལ་བར། བྲག་རི་རྦད་ཀྱིས་ཉིལ་བའི་རྔམ་བརྗིད་དང་། འབྲུག་སྟོང་ཅིག་ཅར་ལྡིར་བའི་ཟིལ་ཤུགས། རྦབ་ཆུ་དྲག་ཏུ་རྒྱུག་པའི་འཁྱོམ་སྒྲ། རིམ་པ་དགུ་རུ་གཡོ་བའི་ས་འགུལ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སྟོད་ནས་སྨད་ལ་སྦར་ཞིང་སྨད་ནས་སྟོད་ལ་མཆེད། གནམ་ནས་ས་ལ་བབས་ཤིང་ས་ནས་གནམ་ལ་འཕྱོ། རི་རབ་བཞིན་ལྕི་བའི་གནོན་ཤུགས་དང་། ཡང་སོས་བཞིན་གཟིར་བའི་མནར་གཅོད། ཡི་དྭགས་བཞིན་གདུང་བའི་བཀྲེས་སྐོམ་ཡོད་པ་ཤེས་བཞིན་དུ། དོན་སྙིང་ལྷོག་ལྷོག་དང་། ཁྲག་དམར་འཛར་འཛར། དཔུང་རྡང་ཤིག་ཤིག་གིས་འཕྱུར་བའི་སྙིང་སྟོབས་ས་བོན་དགུ་འགྱུར་འདི་ནི་བཙན་པོའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྨང་ནས་སད་པ་ཡིན་ཏེ། སྟག་གི་སྤྱིལ་པོ་ཕུབ། འོག་རྟ་གཡུལ་དུ་བསད། གདོང་ཁྲག་གིས་བྱུགས་ཏེ་སླར་མི་ལྡོག་པའི་རྩིས་སུ་བྱས་པའི་སྟོད་ཀྱི་དཔའ་ཚན་དང་། རལ་གྲི་ལ་རི་མོ་བྲིས། དུར་རྒྱགས་ལྟོར་ཟོས། ཚེ་སློག་རྒྱབ་ཏུ་གོན་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྩིས་སུ་བྱས་པའི་བར་གྱི་དཔའ་ཚན་དང་། རལ་གྲིའི་ཤུབས་བཅག ཁ་ཆེམས་ཉེ་བ་ལ་ཕོག བུ་སྨད་ཉེ་དྲུང་ལ་བཅོལ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྩིས་སུ་བྱས་པའི་སྨད་ཀྱི་དཔའ་ཚན་ཇི་བཞིན། ཚེ་སྲོག་གཏའ་མ་ལ་བཞག མི་ཚེ་རིན་དོད་དུ་ཕུལ། བདེ་སྡུག་ལ་ཅི་སྙམ་པར་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལམ་ལ་རྩ་བརྟན་རྦད་ཆོད་ཀྱིས་འཇུག་པའི་དབུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ལ་ཕོ་བ་དང་ལྟོ་བ་འགྲངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་ཚིམ་དུ་སྡོད་པའི་ཙི་ནའམ་རྒྱ་ནག་པས་བསྒྲུན་དུ་མེད་ཅིང་། འབྱོར་པ་དང་ཁེ་ཕན་རག་པ་ཙམ་གྱིས་གནས་ལུགས་དབྱུགས་བཞག་པའི”སྐྲ་སེར་སྤྲེའུས”ཀྱང་དོ་བ་མིན། ལོ་རྒྱུས་མཁན་དག་གིས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་ཚུལ་དང་ཐ་ན་རུས་མིང་ཙམ་ཡང་ཟིན་ཐོར་འགོད་པ་བརྗེད་མི་རུང་བའི་གསར་བརྗེའི་ནང་ཞུགས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཅན་ཁོང་ཚོས་སྣེ་དྲངས་པ་ནས་བཟུང་། བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤོག་ལྷེ་གསར་པ་ཞིག་གི་མཆོད་བརྗོད་བརྩམས་སོང་བ་དང་། བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གསར་པ་ཞིག་གི་རྨང་གཞི་བཏིངས་སོང་བས་ན། སྙིང་སྟོབས་སྲོག་ཏུ་བྱས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་དང་སྙིང་སྟོབས་སྲོག་གིས་བཟུང་བའི་མི་བུ་ཞིག འཛམ་གླིང་འདིར་སུ་དང་གང་གིས་ཀྱང་གཞོམ་གཞིག་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་དྲན་པས་དཔའ་བོའི་སྙིང་སྟོབས་མ་ཉམས་པའི་དོན་སྙིང་འདི་ཡིས་མི་དགའ་གང་གིས་དགའ།
2.རྟོགས་སད་ཅེས་པ་ནི་གསར་བརྗེ་འདིར་ཁྱིམ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གང་རུང་རྙེད་ཅིང་ཁྱིམ་སྲིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་གང་རུང་སད་པའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཡོད་པ་ལ་གོ་བ་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། མངའ་དབང་གི་འདུ་ཤེས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས། ས་ཁོངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས། མི་བུའི་འདུ་ཤེས་སོགས་རྙེད་པ་དང་། རང་དབང་གི་གོ་རྟོགས་དང་། འདྲ་མཉམ་གྱི་གོ་རྟོགས། ཐོབ་ཐང་གི་གོ་རྟོགས། བདག་ཉིད་ཀྱི་གོ་རྟོགས། དམངས་གཙོའི་གོ་རྟོགས་སོགས་སད་པའི་འགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞིང་། བོད་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་དང་གོ་རྟོགས་དེ་དག་སད་པ་ནི་ཕྱི་ཕྱིར་རྗེས་ལ་འོངས་པ་ཞིག་སྟེ། ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཁོ་ཚོར་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད། བསྐལ་པ་འཇིག་རྟེན། སྐྱབས་འགྲོ་ཕྱག་འཚལ། རྒྱལ་པོ་གོང་མ། ལྷ་ཆོས་འདྲེ་ཆོས་སོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་གོ་རྟོགས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། གོང་གསལ་ཁྱིམ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་གོ་རྟོགས་དེ་རིགས་ཡོད་པ་མ་རེད། བརྒྱ་ལ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་རེ་འགའ་ཙམ་ལས་མེད། དལ་ཅིང་འགོར་བའི་ངང་ལ་ཕྱིན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་གོ་རྟོགས་རྣམས་ད་ནི་ཚང་མ་དང་། ཧྲིལ་པོ་དང་། ཡོད་ཚད་དང་། ཡོངས་རྫོགས་དང་། ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བོད་དུ་རྙེད་དང་རྙེད་བཞིན་ལ། ག་ལེ་ག་ལེར་འབྱོར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་གོ་རྟོགས་འདི་དག་ཧ་ལས་པ་སྟེ། འདི་ཡི་དབང་གིས་དུས་རྣམ་ཀུན་ཏུ་བྲན་གཡོག་ལྟར་དབང་སྒྱུར་འདོད་པའི་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པ་ལ་ན་ཟུག་བཟོད་གླགས་མེད་པ་བྱིན་ཡོད་པ་དང་། འདི་ཡི་དབང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པར་སྒྲོག་པའི་ཕྱི་གླིང་གི་མཁས་པ་དེ་ཚོར་བསམ་ཞིབ་ཡང་བསྐྱར་གཏོང་བའི་གསལ་བཏབ་ཡོད་པ་དང་། འདི་ཡི་དབང་གིས་ཁོ་ཚོ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོར་ཕྱིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་བདེ་སྡུག་ལ་ཁ་ཡ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱི་གླིང་གི”མིའི་རིགས་ཀྱི་ཕུ་ནུ”དེ་ཚོ་ཁ་སྐྱེངས་ངོ་སྐྱེངས་བཟོས་ཡོད་ལ། འདི་ཡི་དབང་གིས་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་འོག་སྟག་འཛུམ་དྲུག་ཉིལ་ལེར་འཆི་བ་ལས་ཝ་རྔ་མ་ཤལ་ལེར་གསོན་ན་དགའ་ཟེར་བའི་ཙི་ནའི་རིགས་རྣམས་ཧ་ལས་ཧང་སང་དུ་བཏང་བ་དང་། འདི་ཡི་དབང་གིས་འཁོར་པ་སྙིང་པོ་མེད་པར་སྒྲོག་པའི་རང་རེའི་སྤྲུལ་སྐུ་དང”རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིགས་གཞུང་ལས་གཞི”སྒྲིག་པར་བརྩོན་པའི་རང་རེའི་མཁས་པ་དེ་ཚོ་དགོས་མེད་དོན་མེད་དུ་བྱས་སོང་བ་དང་། འདི་ཡི་དབང་གིས་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་བྲན་གཡོག་རྒྱུག་ཅིང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱིས་མགུ་ཁ་མ་ཁེངས་པའི་རང་རེའི་དཔོན་པོ་དེ་ཚོ་ཅི་དཀའ་གང་དཀའ་རུ་བཏང་སོང་ལ། འདི་ཡི་དབང་གིས་ཁོ་བོ་ཐེ་བའི་ལར་ཞེན་གདུང་སེམས་བསམ་གཞིག་མེད་ཀྱང་ཡོད་མདོག་སྟོན་པའི་རང་རེའི་ཡི་གེ་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་སྨྲ་མེད་དགུན་གྱི་ཁུ་བྱུག་ལྟར་བཟོས་པ་ནི། ཡ་མཚར་རྟོགས་སད་གཅིག་གི་དོན་སྙིང་གིས་ཏེ། འདི་ཡིས་མི་དགའ་གང་གིས་དགའ།
3.གྱེན་ལོག་ཅེས་པ་ནི་གསར་བརྗེ་འདིར་དབང་སྡེམ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་ལ་འདོད་མོས་མེད་པ་དང་ཁས་ལེན་མེད་པའི་གྱེན་ལོག་གི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཡོད་པ་ལ་གོ འདི་ལ་དེང་དུས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་སྐད་དུ་ན་ངོ་རྒོལ་ཞེས་འབྲི་བ་རྒྱུགས་ཆེ་ཡང་དོན་ལ་བསམ་ན་གནའ་སྐད་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྤྱད་པས་འཚམ། དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཁོ་ཚོའི་དབང་ཆ་དང་ཁེ་ཕན་བསམ་པ་མ་གཏོགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པ་ནི་དབང་སྡེམ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་དང་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས(极权专制主义)ཀྱི་ཁྱད་གཤིས་རེད། ཁོ་ཚོས་མི་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསླུ་བྲིད་དང་། མགོ་སྐོར། རྨོངས་འཐོམས་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སུ་དང་གང་ཞིག་ཁོ་ཚོའི་དབང་སྒྱུར་ལ་འདོད་མོས་མེད་པ་དང་ཁས་ལེན་མེད་པ་ཡིན་ན། གང་དེ་དྲག་གནོན་དང་བཙན་ཤུགས། འཇིགས་སྐུལ་གྱིས་ཚར་གཅོད་པ་རེད། ཁོ་བོས་བལྟས་ན། སྒེར་གཅོད་དེ་དག་གི་དབང་སྒྱུར་མཇུག་སྒྲིལ་བ་ལ་ཐབས་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་དབང་སྒྱུར་འཕྲུལ་འཁོར་ཁོ་ལས་ཆེ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་དང་ཕྲད་པས་དྲག་པོས་དྲག་པོ་འདུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕམ་པར་གྱུར་པ་དཔེར་ན། ན་ཙི་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་དང་། ཧྥ་ཤི་སི་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་རིང་ལུགས་ལྟ་བུ་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་གོ་རྟོགས་སད་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་མཇུག་སྒྲིལ་བར་བྱེད་པ་དཔེར་ན། གོང་དུ་སོང་བའི་ཁ་དོག་གསར་བརྗེའི་རྒྱལ་ཁ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཐབས་ལམ་གསུམ་པ་ཞིག་མཐོང་དཀོན་ཏེ། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་ལ་མོས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་ལིའུ་ཞའོ་པོ་སོགས་ཀྱིས་ད་ལོར《08རྩ་འཛིན》ཞེས། རྒྱ་ནག་དེ་རྒྱལ་ཕྲན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཆགས་རྒྱུའི་དམངས་གཙོའི་རྩ་འཛིན་དོན་ཚན་བཅུ་དགུ་ཅན་སྤེལ་པར་དྲ་ཐོག་མིང་རྟགས་འགོད་མཁན་མི་གྲངས་ཁྲི་ལ་ཉེ་བ་ཡོད་ནའང་། དབང་སྡེམ་སྒེར་གཅོད་པས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་འཛིན་བཟུང་བཀག་ཉར་དང་འགུག་འབོད་འདྲི་གཅོད་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པས་རེ་བ་འཆང་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་ནག་འདི་ཞི་བའི་ལུགས་འགྱུར(和平转型)དང་དམངས་གཙོའི་ལུགས་འགྱུར(民主转型)གྱི་དུས་སྐབས་སུ་ཡོད་ཟེར། ཚུལ་དེ་དོན་ལ་གནས་པ་བདེན་དུ་ཆུགས་ཀྱང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འདུ་ཤེས་དང་ཐོབ་ཐང་གོ་རྟོགས་མ་སད་ཚེ། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཉུང་ཤོས་ཀྱི་རེ་ཞུས་ཙམ་གྱིས་རྔོ་ཅི་ཡང་མི་ཐོགས་པ་བདེན་རྒྱབ་ར་འཕྲོད་ཡོད། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པས་མི་བུ་མི་བུར་མི་བརྩི་ཞིང་ཚེ་སྲོག་ཚེ་སྲོག་ཏུ་མི་མཐོང་གཤིས། མི་བུའི་ཐོབ་ཐང་རྣམས་འདོད་མོས་བཞིན་རང་བསམ་གྱིས་སྤྲོད་མི་སྲིད་པས་ན། ཁོ་ཚོའི་དབང་སྒྱུར་མཇུག་སྒྲིལ་མིན་ནི་མང་ཚོགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་སད་མིན་ལ་རག་ལས་འདུག ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནི་ཐབས་ལམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ལས་ཕྱི་མར་གཏོགས་ཤིང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འདུ་ཤེས་དང་ཐོབ་ཐང་གོ་རྟོགས་སད་པའི་འབྲས་རྟགས་སུ་མཐོང་འོས་ལ། འབྲས་རྟགས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་གསར་བརྗེ་ལ་རྒྱལ་ཁའི་འབྲས་བུ་རེ་ཞིག་མ་ལོན་ནའང་དོན་སྙིང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་རེད། བོད་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་ལ་གྱེན་ལོག་བྱས་མྱོང་མེད་པ་སྟེ། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་མཇུག་རྫོགས་པ་ན་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་འདུག་པ་མ་གཏོགས། ད་ལྟ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆབ་སྲིད་གྱེན་ལོག་བྱས་མེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་ཞེས་པའི་དེང་རབས་རང་བཞིན་གྱི་གྱེན་ལོག་དེ་བས་ཀྱང་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད། 2008ལོར་སླེབས་དུས། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་ལ་འདོད་མོས་མེད་པའི་གྱེན་ལོག་བྱས་པར་མ་ཟད། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོར་བགྲོད་པའི་གསར་བརྗེ་བྱས་སོང་བ་འདི་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་རྩ་ཆེ་བའི་དོན་སྙིང་སྟེ་འདི་ལས་དགའ་བ་གཞན་ཡོད་དམ།
4.ཟིན་ཐོ་ཞེས་པ་ནི་གསར་བརྗེ་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལོ་རྒྱུས་ཟིན་ཐོ་ལ་ཐེབས་པའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཡོད་པ་ལ་ཟེར། བོད་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་དང་། ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སོགས་མདོར་ན་མིའི་རིགས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཡར་རྒྱས་ལ་ཕན་པའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཅན་གྱི་ལས་ཤིག་ད་ལྟའི་བར་དུ་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད་ལ། གཞན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་སྤྱོད་རྐྱང་གིས་ཚེ་རབས་ནས་མི་རབས་རྫོགས་པ་ནི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་རེད། བརྒྱ་ལ་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཅན་གཅིག་རྩི་བའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། རང་ཉིད་ཀྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྩ་བ་ནས་འཇིག་པར་བྱས་ཤིང་སོག་པོའི་བཙན་རྒྱལ་སྐེད་པ་ནས་ཆད་པར་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་སམ་ནང་ཆོས་མ་གཏོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་ལྟའི་དུས་སུ། བོད་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཤེས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས། བོད་ལ”འོད་སྟོང་ལྡན་པའི་རིག་གནས་ཡོད” “རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཡོད” “འཛམ་གླིང་ཞི་བདེར་ཕན་པ་ཡོད”སོགས་ཟེར་ནས་རང་སེམས་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཁ་ལ་མ་ཎི་བཞིན་ཟློ་ཞིང་ཤོག་བུར་རི་མོ་བཞིན་འབྲི་ནའང་། ཁོ་བོས་བལྟས་ན་ད་དུང་བསྡོམས་ཚིག་ཁ་ཚོན་གཅོད་སྔ་བར་ཡོད། དེ་ལ་ལྟོས་པས་ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས་འཛམ་གླིང་གི་མིའི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་འོད་སྟོང་ལྡན་ལ་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་ཤོག་ལྷེ་གསར་པ་ཞིག་སྣོན་པ་བརྒྱབ་ཡོད་སྙམ། བོད་རྣམས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་ཡུན་ལ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་དམངས་གཙོ་དང་ཐོབ་ཐང་སོགས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང(普世价值)མི་འདོད་པ་དང་མི་མཁོ་བ་དང་མི་དགོས་པ་ལྟར་བསྡད་པ་ནི། དོན་གྱིས་ཁོ་ཚོས་དེ་དག་གི་རིན་ཐང་མ་རྟོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་རྟོགས་པ་མ་སད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས། “གལ་ཏེ་མི་རིགས་ཤིག་གཞན་གྱིས་དབང་དུ་བསྡུས་ཀྱང་། གང་ལ་ངན་ལྟུང་བྱུང་མེད་པ་ཡིན་ན། དེའི་གནས་སྟངས་ལེགས་བཅོས་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཡོད་ཅིང་། ལམ་འགྲོ་རྒྱུག་པའི་གོ་སྐབས་ཤར་ཙམ་གྱིས་གང་དེས་གོ་སྐབས་དེ་རིགས་ཆུད་ཟོས་སུ་གཏོང་མི་སྲིད།……”(《古代人的自由与现代人的自由》［法］贡斯当贡斯当著商雾印书馆出版 1999年12月第1版 P294 )ཅེས་པ་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་དུས་སྨིན་ཚེ་འདོད་པ་གང་གི་ཕྱིར་དུ་གཅེས་པའི་སྲོག་ཀྱང་ཕངས་མེད་དུ་སྦྱིན་པའི་སྤོབས་གདེང་ཡོད་པ་འདི་བཞིན། སྔོན་ཆད་ཆོས་ལུགས་ལ་གཞོལ་ཆེ་བས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངའ་དབང་ཡང་སྟོངས་པར་བྱས་སོང་བ་ལྟ་བུ་རེད། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་འཐོབ་རེ་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བྱེད་པའི་མི་དམངས་དང་མི་རིགས་དང་མི་བུ་གང་ཡང་རླབས་ཆེན་གྱི་མི་དམངས་དང་མི་རིགས་དང་མི་བུར་བགྲང་འོས་ཞེས་བཤད་ཕོད་ནའང་། དེ་སྐད་དུ་ཞིབ་འཇུག་ཆེད་མཁས་པ་དག་གིས་གསུངས་ན་བློ་འགུག་གོ་སྐོན་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས། ཁོ་བོའི་ངག་ལ་ཡིད་ཆེས་མཁན་དུ་ཡོད། ངས་ཤེས་པ་ནི། བོད་འདིས་བསམ་དོན་མ་གྲུབ་པར་ནམ་ཞིག་འཇིག་པར་གྱུར་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང་། མིའི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ། དེ་དུས་བོད་ཅེས་པའི་རི་སུལ་གྱི་མི་རིགས་ཤིག་གིས་ཀྱང་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ཕྱིར་དུ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ། བརྩོན་པ་བསྐྱེད། སྲོག་ལ་བསྡོས་མྱོང་ཕྱིར། མིའི་རིགས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཡར་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་ཡོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་འབྱུང་སྲིད་པས་དགེ་མཚན་དང་དོན་སྙིང་ཆེ་བར་སྙམ་སྟེ་དགའ་འོས་པ་དང་། ཡང་གཅིག་བཤད་ན། དེང་དུས་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོར་བགྲོད་པའི་ལམ་ཇེ་ཆེ་དང་། ཁོད་ཇེ་ཡངས། ཐབས་ཇེ་མང་། ཡུན་ཇེ་རིང་ཡིན་ལ། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་དེ་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་སུ་ཆགས་འདུག་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་བོད་མི་རེ་རེས་ཁ་ཏོན་མ་ཎིའི་ཞར་ལ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་བཟླ་བ་ཡིན་ན། ཁ་ཏོན་མ་ཎིའི་ཕན་ཡོན་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ཕན་ཡོན་མི་ཤེས་ཀྱང་ནམ་ཞིག་བདེན་དོན་མཐའ་གསལ་འོང་བར་ཁོ་བོར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡ་ཧུ་དཱ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ལོ་ཉིས་སྟོང་གི་རིང་ལ་གསོད་གཏུབ་དང་། མནར་གཅོད། སྤྲང་འཁྱམས། ཁ་ཐོར། ཆག་འཇིག་མྱངས་མཐར། 1948ལོ་ལ་སླེབས་དུས། ཤར་དབུས་སུ་རྐང་ཚུགས་ཤིང་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ས་ཟིན་ཏེ་འདུག་པས་སོ།།
5.ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ལོན་པའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཅན་གྱི་གསར་བརྗེ་ཞིག་རེད། ཐོག་མ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ནས་བཟུང་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ནང་ལ། འཛམ་གླིང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་ཀུན་ཏུ”བོད”དང་། “བོད་ཀྱི་གནས་བབ” “3•14དོན་རྐྱེན” “ཏཱ་ལའི་བླ་མ”སོགས་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་གནས་ཚུལ་བརྗོད་པའི་གསར་འགྱུར་གྱིས་ཁེངས་ཤིང་། གསར་ལམ་ཁ་ཤས་སུ་གསར་བརྗེའི་འབྱུང་རྐྱེན་དང་། ཁྱབ་རྒྱ། དུས་རིམ། རྣམ་པ་སོགས་བརྗོད་པའི་གསར་འགྱུར་གྱིས་བརྒྱ་ཆའི་ལྔ་བཅུ་ཡན་ཟིན་སོང་བ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ། བོད་དང་བོད་ཀྱི་ས་བྱི་གསར་བརྗེར་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་གཏམ་བརྗོད་དང་། སྙན་ཞུ། དཔྱད་བརྗོད། ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་དང་པར་རིས་ལྟ་བས་གྲངས་མི་ཟིན་པ་བཀོད་པ་མཐོང་། དེ་ལ་བདེན་རྫུན་གཉིས་དང་། དྲང་ལྡོག་གཉིས། དངོས་མིན་གཉིས་ཅི་རིགས་སྣང་ནའང་། སྤྱི་ལྡོག་ནས་བལྟས་ན་བོད་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་བྱས་སོང་བ་དང་། བོད་ཅེས་པ་མ་མཐོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། མ་ཤེས་པ་དང་། དོ་སྣང་མ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་དོ་སྣང་དང་མཐོང་ཐོས་ཤེས་རྒྱ་བསྐྱེད་སོང་བའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་འདུག ཁྱད་པར་དུ། སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གིས་རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན། ཚགས་པར། དུས་དེབ་སོགས”ཚོགས་པའི་མགྲིན་ངག”ཟེར་བའི་གསར་ལམ་བརྒྱུད་དེ། དང་པོ་བོད་ཀྱི་དམྱལ་བ་མུན་ནག་གི་བྲན་གཡོག་སྤྱི་ཚོགས་ཟེར་བ་ནས་དེང་དུས་བོད་ཀྱི་འོད་ཟེར་སྟོང་ལྡན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཟེར་བའི་བར་དང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ནག་ཉེས་སྤྱོད་པ་ཟེར་བ་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱ་རྒོལ་སྟོབས་ཤུགས་ཟེར་བའི་བར་དང་། བཙན་བྱོལ་སྲིད་གཞུང་གི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་གནས་སྟངས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ལྔའི་གནས་ཚུལ་བར་ལ་གསར་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་དང་། དངོས་བཤུས་ཀྱི་ཚུལ་དང་། སྙན་ཞུའི་ཚུལ་དུ་བསྟན་སོང་བར་མ་ཟད། རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་གྱི་མཁས་པ་དང་། ཆེད་མཁས། ཞིབ་འཇུག་པ། དཔོན་པོ། བླ་སྤྲུལ། མི་སེར་སོགས་ཆེད་དམིགས་ཚགས་བཙུགས་ཀྱིས་བོས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྔར་སོང”བྲན་གཡོག་སྤྱི་ཚོགས”ལ་དགག་རྒྱག་དང་། མཚང་འབྲུ། སུན་འབྱིན། ཐེར་འདོན། དམའ་འབེབས། སྐྱོན་རྗོད་བྱེད་ཐུབ་ཚོད་ཅིག་བྱས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་ད་ལྟའི”སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས”ལ་གཟེངས་བསྟོད་དང་། བསྔགས་བརྗོད། ཡིན་འཇོག་བྱེད་ཐུབ་ཚོད་ཅིག་བྱས་ཏེ་བོད་རྣམས་ལེགས་པ་ཆེན་པོའི་དུས་རབས་སུ་གནས་ཡོད་པར་སྒྲོག་པ་དང་། ལྷག་དོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཟེར་བ་ནི”མི་གདོང་གཅན་གཟན་གྱི་སེམས་ཅན་ཡིན་པ”དང་། “ཆོས་གོས་གྱོན་པའི་སྤྱང་ཀི་ཡིན་པ”སོགས་སྔ་ན་མེད་པའི་སྒྲོ་སྐུར་དང་མཚན་སྨོད་བྱས་པ་ན། དྲ་འབུ་མགོ་སྟོང་ཀླད་མེད་དག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཟེར་བ་དེར་བཤད་རྒྱུའི་ཡིག་འབྲུ་གསུམ(རྒྱ་ཡིག)ཡོད། དེ་ནི”ཁོ་བསད་ཞོག”ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ཟེར་བ་དྲ་བར་བཀོད་པ་མཐོང་བ་དང་། དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱིས་ད་དུང་འཐབ་རྩོད་འདི་ནི”རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཕྲལ་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཡིན་པ”དང་། “དགྲ་དང་རང་ཕྱོགས་བར་གྱི་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཡིན་པ” “རྒྱ་བོད་གཉིས་ལག་ཐུག་མ་མྱོང་བ་མིན། ལག་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ག་འདྲ་ཡིན་པ་སུ་ལའང་གསལ”སོགས་དགྲ་བོ་ཤ་སྟག་ཏུ་བལྟས་ནས་འཇིགས་སྐུལ་དང་བཅས་ལངས་ཕྱོགས་སྟོན་པ་བཅས། དཔྱོད་ཤེས་དང་ཚོར་ཤེས་གང་དུ་གྱུར་ཀྱང་གཞུང་སྒེར་ཀུན་གྱིས་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་པ་གང་ཡང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དྲིལ་བསྒྲགས་སུ་མ་སོང་བ་མེད་པའི་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དང་། དེ་ག་ནང་བཞིན་ཕྱི་གླིང་གི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བའི་གོམ་བགྲོད་སོང་བ་ནས་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་པའི་བར་དང་། ཁ་གཡང་སྐད་འབོད་བརྒྱབ་པ་ནས་སྙན་ཞུ་རེ་ཞུ་ཕུལ་བའི་བར། དེ་བས་ཀྱང་། ཨོ་ལིམ་པིག་གི་དཔལ་འབར་ལག་བརྒྱུད་སྐབས་སུ། རང་དབང་ལུང་པར་སྡོད་པའི་བོད་མི་མང་པོས་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་དང་འདོད་མོས་གང་ཡིན་དཔལ་འབར་དེ་དང་འགྲོགས་ཏེ་འཛམ་གླིང་སྒང་ལ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱིས་བརྒྱུད་སྒྲོག་བྱས་པ་ཧ་ལས་པའི་ཚད་དུ་སླེབས་པ་བཅས། མདོར་ན། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ཡིས་བོད་འདི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོར་མོས་པ་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ངོ་ཤེས་སུ་བཅུག་པ་དང་། ཕྱི་ནང་ཀུན་གྱི་དྲང་ལྡོག་གཉིས་དང་། བདེན་རྫུན་གཉིས། དངོས་དང་དངོས་མིན་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་རིས་དང་པར་རིས་དང་བརྙན་རིས་དང་བརྡ་འཕྲིན་གང་ཡང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་མ་སོང་བ་མེད་གཤིས། ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིར་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ལོན་པའི་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་འདུག་པ་བསྙོན་དུ་མེད་པས། འདི་ཡིས་མི་དགའ་གང་གིས་དགའ།

གཉིས། གསར་བརྗེའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བཞི་ཡོད་དེ། དཔེ་བརྗོད་དང་། ཐ་ཚིག
གསལ་འདེབས། སྐུལ་མ་བཅས་སོ།།
1.དཔེ་བརྗོད་ཅེས་པ་ནི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས”སྒྲོམ་གཞི་གཅིག”གམ”ཁྱིམ་ཚང་གཅིག”ཏུ་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བ་རོལ་བའི་མི་རྣམས་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་དཔེ་བརྗོད་གསོན་པོ་ཞིག་བསྟན་ཏེ་གསར་བརྗེ་བྱེད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་བཞག་པ་ལ་ཟེར། འདི་ལྟ་སྟེ། ཝ་རྔ་མ་ཤལ་ལེར་གསོན་པ་ལས།། སྟག་འཛུམ་དྲུག་ཉིལ་ལེར་ཤི་ན་དགའ།། ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ཤིག་རེད། རྒྱ་ལའང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བཤད་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་བོད་སྐད་དུ་དོན་བསྒྱུར་བྱས་ན། སྟག་འཛུམ་དྲུག་ཉིལ་ལེར་ཤི་བ་ལས།། ཝ་རྔ་མ་ཤལ་ལེར་གསོན་ན་དགའ།། ཞེས་པའོ།། བཤད་ཚུལ་འདི་ལས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་དང་ཤི་གསོན་ལྟ་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ་ལ་དེ་དག་ལྡོག་ཟླ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་ཚུལ་ཀྱང་རྟོགས་ནུས། ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ཡིས་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་དེ་དཔང་རྟགས་ཁུངས་འཕེར་ཡོད་པ་བསྟན་ཅིང་ཁ་མིན་དོན་ལ་གནས་པ་ར་འཕྲོད་པར་བྱས། སྒྲོམ་གཞི་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་གྱི་འོག་ཏུ་སྡོད་པ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ནའང་། ཝ་རྔ་མ་ཤལ་ལེར་གསོན་འདོད་ཀྱི་མི་རྣམས་ནི་བཙན་དྲག་གཏུམ་སྤྱོད་ཀྱི་འགབ་ཏུ་སྲོག་མགོ་གང་ཐོན་གྱིས་འཚོ། དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་ཁུལ་རྒྱུ་ཆ་ལྟར་ན། ཙོག་འདུག་རེ་ཞུ་དང་། མཇལ་གཏུག ཐ་ན་དྲག་རྩུབ་རྩོད་པའང་འདུས་པའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་གྱི་དོན་རྐྱེན་གྲངས་ཀ་ལོ་རེ་བཞིན་བརྒྱད་ཁྲི་ནས་བཅུ་ཁྲིའི་བར་འབྱུང་གི་འདུག་རབས་བཀོད་པ་གཞན་རྩོམ་དུ་མཐོང་མོད། ད་ལོའི་བོད་ནང་བཞིན་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ཕྱིར་དུ་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོའི་སྐད་འབོད་དང་། ཁྲོམ་སྐོར། གྱེན་ལོག་སོགས་གསར་བརྗེ་བྱེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཡོད་མི་འདུག ཁོ་ཚོས་མི་ལོ89སྔོན་གྱི”ལྔ་བཞི་ལས་འགུལ”ཡས་མས་སུ་དམངས་གཙོའི་ཁ་གཡང་ཙམ་བསྒྲགས་མྱོང་ཡོད་ནའང་། དེའི་རྗེས་ཀྱི་མི་ལོ་མང་པོའི་ནང་ལ་སྒེར་གཅོད་དང་སྒེར་གཅོད་པའི་བར་ལ་སྡིག་པ་མིག་བཙུམ་གྱི་འཐབ་རྩོད་ནང་འདུམས་མ་བྱུང་བར་ལུས་ཤིང་། མཇུག་མཐར་དམར་པོ་ཁྲག་གི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་པའི་དྲག་པོའི་གསར་བརྗེ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་ན། སྔར་ལས་ཀྱང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དབང་མཐའ་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་རྗེས་ལ་འཐབ་རྩོད་མཐུད་ཅིང་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་ཁ་ལ་དྲག་སྤྱོད་བསྣན་པའི་འཆར་གཞི་དང་རྩ་འཛུགས། དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པའི་ལས་འགུལ་བསྟུད་མར་སྤེལ་ནས་མི་རྣམས་འཕྲུལ་ཆས་བཞིན་བཟོས་ཏེ། ཉེས་ཉེས་མེད་ཀྱི་མི་བུ་བྱེ་བ་མང་པོ་ལྔ་ལམ་དུ་བརྫངས་དུས། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལྟ་བ་ཡོད་མཁན་ལྟ་ཞོག་ཁ་ལ་འཁྱེར་མཁན་ཡང་ཡོད་མ་མྱོང་ལ། ལྡོག་སྟེ་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་དུ་བསམ་ཞིང་སྒྲོག་པ་ནི་སྒེར་གཅོད་པ་ཁྲི་ལོར་ཤོག་དང་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་ཁྲི་ལོར་ཤོག་ཅེས་པ་དེ་རེད། དེ་ལྟར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འདས་ཤིང”བཅོས་སྒྱུར་སྒོ་འབྱེད”རྗེས་ཀྱི་ལོ11པ་སྟེ། 1989ལོའི”དྲུག་བཞི་དོན་རྐྱེན”དུས་སུ་ཞར་དང་ཞོར་ལ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ཁ་གཡང་བསྒྲགས་པ་ཡོད་ཀྱང་། སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གི་འཛེམ་བག་བྲལ་བའི་དྲག་གནོན་ལས་ད་ལོའི་བོད་ཀྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནང་བཞིན་སྦྲུམ་མ་མངལ་ཤོར་ལྟར་སོང་ཞིང་། ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱ་ནག་རང་དབང་རིང་ལུགས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་སྐད་རྒྱག་མཁན་ཙམ་ཡང་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་དང་བསྡུར་བས་བོད་ཀྱི་ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནི་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་སྟོབས་རྟོགས་སད། བློ་ཐག་རྦད་ཆོད། ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཡིན་ཕྱིར། ཝ་རྔ་མ་ཤལ་ལེར་གསོན་ན་དགའ་བའི”ཕ་མ་གཅིག་གི་བུ་སྤུན”རྣམས་ལ་དཔེ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྒེར་གཅོད་པས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ། ཐོབ་ཐང་སོགས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་རྣམས་མི་བུ་སོ་སོར་གང་དགར་སྤྲོད་པ་དཔེ་མི་སྲིད་པས། དེ་དག་རྩོད་ཅིང་བརྩོན་པ་ལ་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་ཐབས་ལམ་ལས་གཞན་མེད་པ་དང་། དེང་རབས་ཀྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ཇི་ལྟར་བྱ་ཚུལ་གསལ་བོར་བསྟན་པར་མ་ཟད། ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་ནི་རྩོད་འོས་པ་ཞིག་དང་། རྩོད་དགོས་པ་ཞིག རྩོད་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་དེང་རབས་ཀྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་དཔེ་གསོན་པོ་ཞིག་བསྟན་སོང་། དུས་མཚུངས་སུ། བོད་རྣམས་ནི་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་གླེང་ཕྱོགས་ཀྱིས་བག་ཆགས་བཞག་པ་ལྟར་ཀླ་ཀློ་དང་། རྨོངས་རྟུལ། དམུ་རྒོད། ཅི་དང་གང་ཡང་མི་ཤེས་པའི་གླེན་བླུན་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ། ཐོབ་ཐང་གི་གོ་རྟོགས་སད་ཅིང་། སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་འོག་གཡུང་མོ་ལུག་བཞིན་དང་ཤི་མ་གསོན་དུ་སྡོད་མི་འདོད་པའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་ཁོ་ཚོར་ངེས་ཤེས་འདྲོང་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་ཀྱང་བཞག་སོང་བ་སྟེ། འདི་ཡང་ཁོ་བོ་དགའ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན།
2.ཐ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་དབང་སྒྱུར་ནག་ཉེས་དང་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་ཐ་ཚིག་ཅིག་བསྒྲགས་ཏེ། ལྟ་སྤྱོད་ཡོད་ཚད་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་བཞག་སོང་བ་དེ་རེད། བོད་རྣམས་ལ་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་བར་དུ་མངའ་དབང་གི་འདུ་ཤེས་དང་རང་དབང་གི་གོ་རྟོགས་སོགས་འཁྲུངས་མ་མྱོང་བའི་རྐྱེན་ལས་སྒེར་གཅོད་པའི་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་པ་ནས་བཟུང་། 1959ལོའི་འོས་ལངས་དང་། 1989ལོའི་ལྷ་སའི་ཟིང་ཆ་ཟེར་བ་མ་གཏོགས་གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོས་ངོ་རྒོལ་དང་གྱེན་ལོག་བྱས་པ་མེད་ཅིང་གསར་བརྗེ་དེ་བས་ཀྱང་བྱས་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། ལྡོག་སྟེ་བྲན་གཡོག་ཡར་ལངས་ཀྱི་སྤྲོ་དགས་བཏང་བའི་གླུ་གཞས་ལ་གསན་བཞིན་སྣང་བ་སྐྱིད་པ་གཅིག་གཉིས་གསུམ་བཞི་ལ་བཅིབས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་བུར”བྱ་འཕུར་བ་ལྟར་རྒྱུག”པ་ཟེར་མོད། ཡིན་ནའང་། སྙིང་སྟོབས་དང་རྟོགས་སད་ལས་བྱུང་བའི2008ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས། སྒེར་གཅོད་པའི་དབང་སྒྱུར་ནག་ཉེས་དང་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་ཐ་ཚིག་ནན་མོ་ཞིག་བསྒྲགས་སོང་བ་མངོན་སུམ་རེད།
སྒེར་གཅོད་པས་བོད་མི་རྣམས་ནི་ཁ་ལ་ཐལ་བ་བཏབ་ཀྱང་ཕུ་འདེབས་མི་ཤེས་པ་དང་། རུམ་ལ་མེ་མུར་བླུགས་ཀྱང་ཚ་ཟེར་མི་ཤེས་པ། རྒྱབ་ལ་སྒ་ཆས་བསྟད་ཀྱང་འདྲོགས་ལངས་མི་ཤེས་པའི་ཁ་ལོ་རྟ་ལ་སྒྱུར་བ་དང་། སྣ་ལོ་གཡག་ལ་འདུལ་བ་ལྟ་བུའི་ཟོག་ནང་བཞིན་ཅི་འདོད་གང་འདོད་དུ་དབང་སྒྱུར་རུང་བའི་སེམས་ཅན་རིགས་ཤིག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་མ་རེད་མོད། བོད་རྣམས་ས་ཁོངས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཆུང་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། ཞིང་ལྗོངས་ལྔ་རུ་བགོས་ཏེ་ཁ་ཕྲལ་དབང་སྒྱུར་བྱས་འདུག་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་མི་ཆོས་དང་མི་ཚུལ་རིག་གནས་ལ་མི་དད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། སློབ་གྲྭ་ཐམས་ཅད་དགོན་པ་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་དགོན་པ་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་སྐུས་ཁེངས་པའི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་འདུག་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་སྐད་བརྡ་དང་ཡིག་རིགས་ལ་མི་མོས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། རང་གི་སྐད་དང་ཡི་གེ་གཏིང་བརྗེད་དུ་འགྲོ་བའི་སློབ་གསོའི་མ་ལག་བཙུགས་འདུག་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་སྨྲ་བ་དང་མགྲོན་བསུ་འགྲུལ་བར་དགའ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། མི་འབོར་ཕོན་ཆེ་སྐོང་བསགས་ཀྱིས་བོད་ཡུལ”གསར་སྤེལ”ཕྱིར་དུ་གནས་སྤོ་བྱེད་པའི་འཆར་གཞི་བཟོས་འདུག་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་ཐོབ་དང་གོ་ས་མི་འདོད་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། རང་སྐྱོང་ཟེར་ཡང་མཐོ་དཔོན་དབང་ཡོད་ཀྱི་ཁྲི་སྟེགས་ཅི་རིགས་བོད་མིར་མི་དབང་བའི་ལུགས་སྲོལ་བཙུགས་འདུག་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་འདོད་པ་ཁོག་བཙོས་ཡིད་ཆེས་མི་རུང་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། ལས་སྒོ་གལ་གནད་ཆེ་རིགས་བོད་མི་འཛུལ་བའི་སྒོ་བསྡམས་འདུག་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ལེ་ལོ་སྒྱིད་ལུག་ཆེ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། ཐོན་ཁུངས་གཏེར་ཁུངས་སྔོག་བཞིན་དབུལ་སྐྱོར་མུག་སྐྱོབ་ཀྱི་སེར་སྣའི་གནང་སྦྱིན་སྩོལ་བཞིན་པ་དང་། ཡང་བོད་རྣམས་དམུ་རྒོད་ཆོས་ཅན་ཀླ་ཀློའི་ངང་ཚུལ་འདུག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་རེད་དེ། དྲག་པོའི་གོ་མཚོན་དང་འཇིགས་སྐུལ་ཞེད་སྟེར་གྱི་ཚ་གཅུན་མངོན་དུ་བསྟར་བ་སྟེ། དེ་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒེར་གཅོད་པའི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཕྱོགས་དང་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་རེད། དོན་དམ་དུ་ཐབས་ཞི་དྲག་དང་། ཡུན་རིང་ཐུང་། རྣམ་པ་མངོན་ལྐོག་གཉིས་ལས་མཐོང་བའི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་དེ་སོགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་བཟོས་པ་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། རྟག་བརྟན་གྱི་དབང་སྒྱུར་ཞིང་ས་ལེབ་ལེབ་ཅིག་བཟོ་འདོད་ཀྱིས་ཡིན་པ་སུས་མི་ཤེས།
ཁོ་ཚོས་ལྟོ་བ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་བསམ་པ་འདུན་པ་གཞན་མེད་པའི་ཁོ་ཚོའི་རིགས་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་རིགས་ལམ་གྱིས་བོད་རྣམས་ཀྱང་ད་ལྟའི་བར་དབང་བསྒྱུར་པ་རེད་ལ། མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་ལ་རྒྱུན་བསྐྱངས་པའི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་ཅི་རིགས་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དང་རྩ་བ་ནས་འགལ་འདུག་ཕྱིར། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བློ་སྤོབས་དང་དཔའ་ངར་ཆེན་པོས་གསར་བརྗེ་བྱས་བྱུང་ལ། གསར་བརྗེའི་འབྲས་བུ་ཅི་འབྱུང་ཆ་མི་འཚལ་ནའང་། དབང་སྒྱུར་པ་ལ་ཏན་ཏན་བསམ་རྒྱུ་ཞིག་དང་སྒོམ་རྒྱུ་ཞིག གོ་རྒྱུ་ཞིག་སྤྲད་ཡོད་ཅིང་། བོད་ལ་ལྟ་སྟངས་དང་། བྱེད་ཕྱོགས། སྲིད་ཇུས་སོགས་ལ་འགྱུར་བ་མི་གཏོང་རང་གཏོང་ཆགས་ཡོད། ཁོ་བོས་བལྟས་ན། དབང་སྒྱུར་པས་ད་རག་བར་དུ་བོད་འདི་རྒྱུས་ལོན་མི་འདུག་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཀྱང་མི་འདུག དེང་ནས་བཟུང་། གལ་ཏེ་དབང་སྒྱུར་པའི་ནང་དུ་བོད་འདི་རྒྱུས་ལོན་དང་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་བློ་གཤོག་ཆེ་ཞིང་ཆབ་སྲིད་མིག་རྒྱང་རིང་བའི་ཁ་ཆེན་དབང་ཆེན་རེ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། གཉིས་ཕན་འགྲོ་སྐྱོབ་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་དུ་འབྱོན་ལས་ཆེ་མོད། རྒྱུ་འབྲས་ཁྲེལ་བག་མེད་པའི་ཁོ་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་བསམ་ན། དབང་སྒྱུར་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་གང་ཡང་སྔར་ལས་རྩུབ་ཅིང་དྲག་པོ་དང་། གཉན་ཞིང་བཙན་པ། དོག་ཅིང་འཕྲང་བ། གཏུམ་ཞིང་རྒོད་པར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་ལོས་ཆེ་ཨང་སྙམ་པ་འདུག གང་ལྟར། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས་སྒེར་གཅོད་དབང་སྒྱུར་པའི་ནག་ཉེས་བསམ་སྤྱོད་ལ་ཐ་ཚིག་ནན་མོ་བསྒྲགས་ཤིང་། ལྟ་སྤྱོད་ཡོད་ཚད་ལ་འགྱུར་བ་གང་རུང་ངེས་ཅན་དུ་གཏོང་དགོས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་བཞག་སོང་ཕྱིར། འདི་ཡང་ཁོ་བོ་དགའ་བའི་ཚོར་པ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་བགྲང་འོས་པ་ཡིན།
3.གསལ་འདེབས་ཞེས་པ་ནི་བོད་རྣམས་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་ལ་མོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། བོད་དུ་གནད་དོན་ལྷགས་འདུག་ཅིང་གནད་དོན་དེ་ཡང་ཛ་དྲག་ཚབས་ཆེན་གྱི་ངང་ལ་ཡོད་པ་འཛམ་གླིང་ཀུན་ལ་གསལ་འདེབས་བྱས་ཏེ། གནད་དོན་ངེས་པར་དུ་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་སུ་ཡོད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་བཞག་པ་ལ་ཟེར། སྤྱིར་བཤད་ན། བོད་ཀྱི་དཀའ་ཉོག་གམ་གནད་དོན་སེལ་མིན་ནི་བོད་རང་ཉིད་མ་གཏོགས་རེ་བ་རྒྱག་ས་གཞན་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་ཕྱི་རྐྱེན་དང་ནང་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བཏང་ནས་བཤད་ན། ནང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་བོད་ཕུད། ཕྱི་རྐྱེན་དུ་སོང་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལའང་རག་ལས་འདུག་པ་བསྙོན་མེད་རེད། ཁོ་བོས་རྒྱུན་དུ་འདི་ལྟར་སེམས་ཏེ། མི་བུ་གཉིས་བར་ལ་འགལ་བ་ཡོད་པར་ཆ་བཞག་ན། ཁ་འཛིང་ཙམ་གྱིས་ནི་གྱོད་དོན་དུ་མི་ཆགས་ལ་གྱོད་དོན་མེད་ཚེ་གཟུ་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། ནམ་ཞིག་རྨས་སྐྱོན་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་འཐབ་འཛིང་བྱུང་ན་དེ་དུས་གྱོད་དོན་དུ་སོང་ཞིང་ད་གཟོད་གཟུ་པ་ཞེས་པའམ་དཔང་པོ་ཞེས་པའི་གྱོད་འདུམ་མཁན་ཞིག་འབྱུང་སྟེ། བརླ་མི་རྒྱལ་བ་དང་དཔྱི་མི་ཁིས་པའི་གཟུ་བཤད་ངེས་ནའང་། བོད་རྣམས་ཀྱིས་གྱོད་དོན་མ་བཟོས་དོན་རྐྱེན་མ་བསླངས་པས། སྔ་དྲོ་གྱོད་པའི་གྱོད་ཡིན། ཕྱི་དྲོ་གཟུ་པའི་གྱོད་ཡིན་ཞེས་དམེ་ཤོར་འཁྲུག་པ་སྡུམ་པའི་གཟུ་པའམ་དཔང་པོ་ཞིག་ཅི་ལྟར་རྙེད། དེས་ན་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ངེས་དང་བསམ་དོན་མྱུར་འགྲུབ་སྨྲ་བ་སོགས་ནི་རང་སེམས་གསོ་བྱེད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ཞིག་མིན་ན་ཁ་སྟོང་ནང་གི་ཚིག་སྟོང་ཞིག་ཡིན་པར་སེམས་ཀྱི་ཡོད། ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ནི་ཏག་ཏག་གྱོད་དོན་བཟོས་པའི་ཚད་དུ་སོན་ཞིང་། གལ་སྲིད་འཛམ་གླིང་སྒང་འདིར་རྒྱུ་འབྲས་དྲང་སྙོམས་ཀྱི་གཟུ་པ་ཞིག་བཞུགས་ན། བོད་དོན་འདི་བཞིན་ཐུགས་ཁུར་དོ་སྣང་དང་གྲོས་རིམ་ཉིན་ཐོར་འགོད་པའི་དུས་སུ་ཁེལ་འདུག
ཡིན་ནའང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པའི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། སྟོང་ཉིད་བདག་མེད། བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེ་ཡི་ཉམས་ལེན་མཁན་མ་ཡིན་ལ། ཁོ་ཚོའི་རིག་གནས་སུའང་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་ནང་མི་ཕུ་ནུ་སོགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ལྟ་བ་འདུག་ནའང་། “བདག”ལ་ཁེ་ཕན་མེད་ཚེ་གཞན་ལ་རོགས་གྲོགས་མི་བྱེད་ཅིང་། རྟག་ཏུ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ་དང་ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་སོགས་ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་ཁ་ལ་ཁྱེར་ཏེ་རྒྱུག་ནའང་། སྔོན་འགྲོ་ནི”བདག”གི་ཁེ་ཕན་ཁོ་ན་ལས་མ་འདས། བོད་ནང་བཞིན་རང་གི་མངའ་དབང་དང་ས་ཁོངས། མི་རིགས་ཀྱང་མི་སེམས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་མཁན་ནི་ཁོ་ཚོའི་གྲས་སུ་སྔར་བྱུང་མ་སོང་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་འབྱུང་མི་སྲིད། “བདག”ལ་ཁེ་ཕན་འདུག་ན་ཨ་རབ་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་པོ་ཁོང་ཁྲོས་སྦོས་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་དབྱི་རག་དང་ཨབ་གྷན་གྱི་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་མགོ་རྟིང་བསློགས་ཏེ་དམངས་གཙོར་ཁྲིད་སོང་ལ། “བདག”ལ་ཁེ་ཕན་མེད་ན་རུ་ཝང་ཏ་རུ་རིགས་རྒྱུད་གཙང་སེལ་བཟོ་རྩིས་ཀྱིས་མི་མགོ་ས་ཡར་ལོངས་པ་དམར་གསོད་བྱས་ནའང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁ་ཡ་བྱས་མྱོང་མེད། “བདག”གི་ཁེ་ཕན་སྲོག་ཏུ་བྱས་ཏེ་གཞན་གྲོགས་བྱེད་མཁན་སྔར་བྱུང་མྱོང་ལ་མ་འོངས་པ་ནའང་འབྱུང་སྲིད་པ་རེད་མོད། འོན་ཀྱང་ད་སྔའི་བོད་དུ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཚོ་གནས་སྐྱིད་སྡུག་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་འབྱོར་པའི་ཐོན་ཁུངས་ནུས་ཁུངས་རྡོ་སྣུམ་ཕོན་ཆེ་ལྟ་བུ་སྔོག་རྙེད་མ་བྱུང་བས་གྲོགས་དན་མཛད་མི་དཀོན་ཞིང་། འཐབ་ཇུས་དོན་སྙིང་ཆེ་ཟེར་ཡང་གློག་རྡུལ་དུས་རབས་སུ་སྐམ་ས་ལས་རྒྱ་མཚོ་དང་མཁའ་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ནུས་ཆེ་བས་རོགས་ར་མདར་རྒྱུག་པའི་གྲོགས་པོ་ག་ལ་ཡོད། ནམ་ཞིག་བོད་མིས་བཞེད་པ་ལྟར། ས་འོག་ཐམས་ཅད་གཏེར་མཛོད་དང་། ས་སྟེང་ཐམས་ཅད་སྨན་མཛོད་ཡིན་པའི་བདེན་ཐག་ཆོད་ཚེ། “སྐྲ་སེར་སྤྲེའུའི”རིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་བའི་ལྷ་དམག་དགུ་འབུམ་དགུ་ཁྲི་འབྱོན་ལས་ཆེ་ཡང་། དེ་དུས་ཁོ་ཚོས་སྔར་བཞིན་བོད་ཡུལ་འདི་ཚོང་གི་མ་རྩ་དང་གཏའ་མར་འཇོག་སྲིད་དེ། སྔོན་ཆད་ཚོང་གི་མ་རྩ་དང་གཏའ་མར་བཞག་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་ནོ།། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་མིན་ནི་ནམ་ཡང་བོད་མི་རང་ཉིད་ལ་རག་ལས་པ་དང་། བོད་མིའི་སེམས་རྩ་བརྟན་ན། 《གདུགས་དཀར》གྱི་ཚབ་ཏུ《མདོ》ཀློག་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡ་ལགས་སོ་ཡིས་མ་ལེགས་སོ་མནན་པ། འཇིག་ལོ་ཡི་རྗེས་སུ་བཤིག་ལོ་འབྲངས་པ་ལྟ་བུ་འདི་ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་དང་བཀའ་ལུང་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ། བོད་མིའི་སེམས་རྩ་བརྟན་ན། བདུད་སྡེའི་དཔུང་ཚོགས་ལ་ཞི་བའི་སེམས་ངོ་ཟིན་པའི་དུས་ཡོད་ཅིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་བློ་མིག་སད་པའི་ཉིན་ཡོད་པ་ཁོ་བོས་རྗེས་དཔག་རིགས་འདེད་ཀྱིས་ཤེས། གང་ལྟར། ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བོད་དོན་ཛ་དྲག་ཚབས་ཆེན་ཡིན་པ་བསྟན་ཅིང་། གྱོད་དོན་གཟུ་པས་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་གནད་དོན་ཐག་གིས་གཅོད་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཚུལ་གསལ་འདེབས་བྱས་སོང་ཕྱིར། ཁོ་བོ་དེར་ཡང་དགའ་ནས་ཡོད།
4.སྐུལ་མ་ཞེས་པ་ནི་རང་རིགས་སྒེར་གཞུང་གཉིས་དང་མི་རབས་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་སྐུལ་མའི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་བཞག་སོང་བ་ལ་ཟེར། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར། བོད་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱིམ་སྲིད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་ཏེ་ཁ་རུབ་སྒོ་བསྡམས་ཀྱི་ངང་ལ་བསྡད་ཅིང་། རང་ངོ་དང་གཞན་ངོ་གང་ཡང་མ་ཤེས་པར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགོར། ཁོ་ཚོས་ཁྱིམ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱས་པའི་བྱུང་རབས་མེད་ཅིང་ཡུལ་ལུང་གི་ཆེད་དུ་ཧུར་བརྩོན་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་མེད། གང་ཞིག་གི་ཕྱིར་དུ་འཐབ་རྩོད་བྱས་པའི་བྱུང་རབས་དང་ཅི་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཧུར་བརྩོན་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། དེ་ནི་གྲུབ་མཐའ་བརྩད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བྱུང་རབས་ཡོད་པ་དང་ཆོས་གཞིས་བརྩད་པའི་ཧུར་བརྩོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་ཙམ་རེད། བརྩད་པས་མ་གྲུབ་པ་ནི་འཚང་རྒྱ་བའི་གནད་དོན་དང་ཐག་གིས་མ་ཆོད་པའང་འཚང་རྒྱ་བའི་གནད་དོན་རེད། ཁོ་ཚོ་སྔར་བཞིན་ལས་ངན་ཏེ་བོད་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ཁོ་ཚོ་སྔར་བཞིན་བསོད་ཟད་དེ་འཁོར་པ་རུ་འཁྱམས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་ཅིག སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་རླབས་པོ་ཆེ་བརྒྱབ་ནའང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྔར་བཞིན་བདེ་སྡུག་འདྲེས་མར་ཡོད་ཅིང་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་གི་ངང་ལ་འདུག སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡོད་མཁན་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་ཡོད་པ་ལྟར་ཡང་། བདག་ཉིད་རང་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་མཁན་རྣམས་ནི་བདེ་བ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་ཡོད། སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་ཀྱིས་དགའ་བ་སྒོམ་མཁན་རྣམས་ནི་སེམས་པ་ལྷོད་གྱིལ་ལེར་འདུག་ནའང་། སྟོང་མིན་བདག་ཡོད་ཀྱི་ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་ཅན་རྣམས་ནི་སེམས་པ་གྲིམས་རིལ་ལེར་ཡོད། འཐབ་རྩོད་ལ་ཉེས་པ་ཡོད། འཐབ་རྩོད་ལ་སྡིག་པ་ཡོད། འཐབ་རྩོད་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད། འཐབ་རྩོད་ལ་སྙིང་པོ་མེད། ཅི་དང་གང་ལའང་འཐབ་རྩོད་མེད་པས་དགའ། རང་དབང་གི་ཕྱིར་དུའང་འཐབ་རྩོད་མེད་པས་དགའ་བའི་བསམ་བློ་ཡིས། སེང་གེ་དཀར་མོའི་ཁོག་པ་དེ། ནང་ནས་སྐྱེས་པའི་འབུ་ཡིས་ཟོས་ཟོས་མཐར། ཡོད་ཚད་གཞན་ལག་ཏུ་བརྫངས་ཤིང་ཉེས་མེད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་ཤི་འདས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་ད་ལྟའང་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་མཐུད་དེ་འགྲོ། གལ་ཏེ་ཉེས་མེད་ཀྱི་མི་རྣམས་དོན་མེད་དུ་ཤི་བ་ལ་འགན་འཁུར་མཁན་ཞིག་བཙལ་དགོས་ཚེ། དེ་ནི་འཐབ་རྩོད་ལ་མི་མོས་པའི་བསམ་བློ་བག་ཆགས་དེ་ལས་གཞན་ལ་བཙལ་དུ་མེད། ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་བྲལ་བའི་རིག་གནས་བསམ་བློ་དེས་གཞི་ནས་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགན་འཁུར་དགོས་པར་འདོད།
ཡིན་ནའང་། བསམ་བློ་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུས་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་མཐའ་ལ་དེད་པའི་བོད་མི་ཉམ་ཐག་རྣམས་ད་ལྟ་སྙིང་སྟོབས་རྒྱས་ཏེ་གོ་རྟོགས་སད་ཏེ་རང་དབང་གི་ས་ལ་སྐྱོད་འགོ་བརྩམས་པ་འདིས། བསམ་བློ་དེ་རིགས་རྩིས་མེད་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ཞིང་། ཁ་བཤད་རིག་གནས་ཆོས་ལུགས་དང་དམིགས་ཡུལ་རང་དབང་དམངས་གཙོ་ཡིན་འོས་པ་འདིས་དོན་ལ་བདག་དོན་འཁྱོངས་པའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཕུང་འབེན་ལ་བཞག དོན་སྙིང་གཏའ་མར་བཞག ཚེ་སྲོག་རིན་དོད་དུ་ཕུལ་ཏེ། བློ་སྟོབས་ཆེན་པོས། འགྱུར་མེད་བརྟན་པོས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱས་པའི་གསར་བརྗེ་ཡིས་བོད་མི་གཞིས་བྱེས་གཉིས་དང་། སྒེར་གཞུང་གཉིས། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་འབྱུང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་ཁ་ཕྱོགས་བསྟན་པར་མ་ཟད། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་ཡར་སྐུལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞོག་སོང་ཕྱིར། ཁོ་བོ་དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བ་ལྷན་དུ་རྒྱས།
གསུམ། གསར་བརྗེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ་སོགས་འགྲོ་མིའི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་རྣམས་ཡིན་འོས། དེ་ནི་དམིགས་ཡུལ་དང་པོ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཆེས་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ཀྱང་ཡིན་དགོས། འཛམ་གླིང་འདིའི་དཔའ་ངར་གྱི་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་མི་དམངས་དང་། ཧུར་བརྩོན་གྱི་གྲོགས་ལ་འགྲོགས་པའི་མི་རིགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་རྒྱས་པའི་མི་བུ་ཀུན་གྱིས་མི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་སྔོན་ནས་བཟུང་། མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཕྱིར་དུ། ཚེ་སྲོག་འབེན་ལ་བཞག རྔུལ་ཁྲག་ས་ལ་གཏོར། བདེ་སྐྱིད་གཏའ་མར་བཞག་སྟེ་བརྩོན་པ་བརྒྱ་ཕྲག་དང་ངལ་བ་སྟོང་ཕྲག དཀའ་བ་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱབ་པ་ནང་བཞིན། འུ་ཚོས་ཀྱང་ད་ལོ་ནས་བཟུང་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་དེར་བགྲོད་པའི་དབུ་སྒོ་བརྩམས་པ་རེད།
རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ། ཐ་སྙད་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་འདི་དག་ནི་ཡུལ་དུས་གནས་བབ་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་། རྙིང་པ་དང་རུལ་བ་དང་ཟག་པ་དང་ཟད་པ་དང་ཉམས་པ་དང་རྒུད་པ་དང་ཞིག་པ་དང་བྲུལ་བ་དང་ཡལ་བ་དང་ནུབ་པ་མེད་ཅིང་། འཆར་ནུབ་དང་བྲི་གང་དང་འཕེལ་འགྲིབ་དང་སྐྱེ་འཇིག་དང་ཡོད་མེད་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལྟར་དང་། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་དང་དམངས་གཙོ། མིང་ཚིག་ཡིད་དུ་འོངས་པ་འདི་དག་ནི་ཡུལ་དུས་གནས་བབ་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་། གནས་ལུགས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ། ཁས་འཆེས་ཡོད་པ། ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཡོངས་ལ་འཚམ་པའི་རིན་ཐང་རྩ་ཆེན་པོ་སྟེ། བདེན་པ་དང་ཚད་མ་ཟེར་བ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། འདི་ལས་གཞན་ཡོད་སྲིད་པ་མ་རེད། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུགས་དང་། མི་ཚུལ་གྱི་དགོངས་བཞེས། མི་བུའི་རྒྱུ་འབྲས་དང་ཡང་འགལ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་མི་མཐུན་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་གི”སྔོ་ལྗང་རྩྭ་ཐང”དེ་ནི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་ཉག་གཅིག་ཡིན་དགོས་པར་འདོད།
དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར། ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས། དད་པ་དང་དག་སྣང་གི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་ན་ནི། གསར་བརྗེ་འདིའི་གཟི་བརྗིད་དང་རིན་ཐང་དང་དོན་སྙིང་ཆུང་དུ་འགྲོ་སྲིད་ཅིང་། མགོ་རྔ་དང་དུས་ཡུན་དང་མུ་རྒྱུན་ཡང་ཐུང་དུ་འགྱུར་སྲིད་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ནི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་རེད། དད་པ་དང་དག་སྣང་ཡང་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་རེད། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཕུ་ཐག་མེད་ཅིང་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མཇུག་མ་མེད། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱང་ཡོད་མི་སྲིད་པས། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་གི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན་ནི་གསར་བརྗེ་འདི་ལ་རྒྱུན་དང་ཡུན་དང་མུ་ག་འདྲ་ཡོད་མེད་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཟི་བརྗིད་དང་རིན་ཐང་དང་དོན་སྙིང་ཡང་ཆེན་པོ་ཡོད་མེད་བཤད་དཀའ་ཚོད་རེད།
དེའི་ཕྱིར། བོད་མི་སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་དང་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ཀུན་གྱིས་ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་མི་བུའི་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་མངོན་འགྱུར་གྱི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་པ་བརྗོད་འོས་ལ། དེ་ལྟར་བརྗོད་པས་ཕ་རོལ་པོས་གོ་བ་བདེ་བླག་ཏུ་ལོན་ཞིང་གསལ་བཤད་མཆན་འགྲེལ་མི་དགོས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བརྗོད་པས་ནམ་ཞིག་དེ་འདྲའི་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པའི་བསྐལ་པ་འཆར་སྲིད་ཕྱིར། མ་འོངས་བློས་བསླངས་འདིས་ཀྱང་ཁོ་བོར་དགའ་བའི་ཚོར་པ་བསྐྱེད་ཡོད།
བཞི། བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུའི་རྟགས་མཐོང་བ་ནི།ས་བྱི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་ལས་བོད་མིའི་བདེན་མཐའ་ངེས་པར་དུ་གསལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་བོད་མིའི་བསམ་དོན་ངེས་པར་དུ་འགྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཐོང་ཡོད་པ་ཡིན། ཞར་དང་ཞོར་ལ་ཁོ་བོའི་བསམ་དོན་འགྲུབ་པའི་རྟགས་ཀྱང་མཐོང་སོང་བ་ཡིན། རྟགས་འདི་མཐོང་བ་ལས2008ལོ་ནི་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སོང་བ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། དཀྱོགས་མཚམས་ཀུན་ལས་དགེ་མཚན་དོན་སྙིང་ཆེ་བ་དང་བསྐལ་པ་ཡར་འགྲོའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དཀྱོགས་མཚམས་ཤིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་གི་རིང་ལ། བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་བཟང་ངན་གང་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་ལུགས་དང་། བླ་མ་དང་སྤྲུལ་སྐུས་མ་བཟོས་པ་མེད་ཅིང་། འདི་ལྟར་རང་དབང་བྲལ་བའི་ངང་ལ་ཚེ་སྲོག་གྲངས་མེད་ཤོར་ཏེ་དཀའ་ལས་ཚད་མེད་མྱོང་དགོས་བྱུང་བའང་རིག་གནས་དེ་དང་སྐྱེས་བུ་དེ་དག་གིས་བཟོས་པ་རེད། བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཁོང་ཚོས་མྱོང་དགོས་ལ་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགན་འཁྲིའང་ཁོང་ཚོས་འཁུར་དགོས། དེའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་དེ་དག་ལ་འཕག་འཚག་དང་། དོང་སྤྲུག དོགས་སློང་། དགག་སྒྲུབ། སུན་འབྱིན་བྱེད་པའང་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་ཐུག་ཡོད་ཅིང་། འབྲས་བུ་མཐོང་བས་རྒྱུ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན།
བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཀྱོགས་མཚམས་འབྱུང་མིན་དང་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྱུར་འགྲོས་འབྱུང་མིན་ནི་རིག་གནས་དེ་དང་དེ་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་རག་ལས་འདུག་པ་མ་གཏོགས་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ནུས། ཁོ་བོ་ཡི་གེ་རྩོམ་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཡི་གེ་ཡིས་བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྔོ་གང་ཡང་མི་ཐོགས་པ་ཤེས་ཡོད་ཅིང་། ཡི་གེ་ཡིས་བོད་མིའི་ལྟོ་རྒྱབ་ལ་གོ་ཅི་ཡང་མི་ཆོད་པ་ཤེས་ཡོད། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཡི་གེ་ནི་དབྱིན་ཇིའི་ཐའོ་མ་སི་ཕའིན་གྱི《རྒྱུན་ཤེས》ལྟ་བུ་ཁ་ཤས་ལས་མེད་པའང་ཤེས་ཡོད། 
དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐྲུན་མཁན་སུ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རྩོད་གཞི་ཅན་ཞིག་སྟེ། མི་སྣའམ་སྐྱེས་བུ་གང་རུང་གིས་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ནམ་མི་དམངས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པ་ཡིན། ཡང་ན་རིག་གནས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་གཞི་གཅིག་ཏུ་འབབ་ཐབས་བྲལ་བའི་བརྗོད་གཞི་ཞིག་རེད། ཁོ་བོ་རིག་གནས་ཞེས་པ་བཤད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཕྱོགས་ལྷུང་ཞེན་ཁོག་ཡིན་ཀྱང་རུང་ལོག་རྟོག་འཁྲུལ་ཤེས་ཡིན་ཀྱང་བླ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐྲུན་མཁན་ནི་རིག་གནས་རེད་ཅེས་བརྗོད་པར་མོས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི། སྐབས་འདིར་བརྗོད་པའི་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་སོགས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་། མི་སྣ་གང་ཞིག་དང་མི་དམངས་གང་ཞིག་ལ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་རིག་གནས་བསམ་བློ་ངེས་ཅན་ལྡན་ཚེ། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོར་བགྲོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བསྐྲུན་ངེས་པ་རེད། ཁོ་བོས་རིག་གནས་བཤད་ཁུལ་གྱིས་རིག་གནས་བསམ་བློའི་མིག་གིས་བལྟས་ན། བོད་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་འདི་ཡང་རིག་གནས་བསམ་བློ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། མི་སྣ་གང་རུང་ལ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་སོགས་ཡོངས་ཁྱབ་རིན་ཐང་གི་ཤེས་རབ་མཁྱེན་རྟོགས་མཐོ་བས་མི་དམངས་ལའང་སྙིང་སྟོབས་དང་གོ་རྟོགས་རྒྱས་ཏེ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལ་བགྲོད་པའི་དབུ་སྒོ་བརྩམས་པ་རེད། དེ་ལས་ལོག་ན་དེ་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་མི་འབྱུང་བ་སྨོས་མ་དགོས། དེས་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་ལ་རིགས་འགྲེ། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་དེར་ཆེ་ས་དང་མཐོ་ས་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་བ་མ་གཏོགས་སྣང་ཚུལ་གང་རུང་དང་དོན་རྐྱེན་གང་རུང་ལ་རྐང་འཛུགས་རྒྱུ་མེད། རྒྱ་ཆེ་ས་དང་དགུང་མཐོ་ས་ནས་བསམ་ན་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་གང་ཡང་རིག་གནས་བསམ་བློ་ལ་མ་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འདོད།
བོད་མིའི་དམིགས་བསལ་ལ་བསམ་ན། རང་དབང་ལ་ཕྱི་ཐོབ་ཐང་གི་རང་དབང་དང་ནང་བསམ་བློའི་རང་དབང་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུང་བ་འདྲ། དེ་བཞིན་འདྲ་མཉམ་སོགས་ཀྱང་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་དབྱེ་དགོས་འདུག ཁོ་བོ་སྙིང་སྟོབས་དང་དཔའ་ངར་ཞན་པས་ལག་ལེན་གསེར་གྱི་ཐིགས་པ་ལེན་མཁན་མ་ཡིན་པར་ཁ་བཤད་ཆུ་ཡི་ཝུ་བ་སྟོར་མཁན་ཡིན་ཞིང་། ཧོན་ལོག་ཁ་སྔ་དང་བྱ་རྒན་གྲག་སྔ་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཆ་ཡི་རང་དབང་ལ་བརྩོན་པ་བསྐྱུར་བཞག་སྟེ་ནང་བསམ་བློ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ཡི་རང་དབང་བཤད་དེ་མི་རྣམས་སུན་པོ་བཟོས་སོང་། ཁོ་བོས་ད་ཚོད་དུའང་རིག་གནས་ཀྱི་ཆེ་ས་ནས་དང་བསམ་བློ་ཡི་ཟབ་ས་ནས། འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཏིང་ས་ནས་འཕག་འཚག་དང་། དོང་སྤྲུག འོས་ལངས། གསར་བརྗེ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་གྱིས་མི་རྣམས་སུན་པོ་དང་། ཁོང་ཁྲོ། བཟོད་མེད་བཟོས་པ་འདི་འཕྱུགས་སོང་བ་དང་། ནོར་སོང་བ། འཁྲུལ་སོང་བར་བསམ་གྱི་མེད། ཐོག་མར་ནང་བསམ་བློ་ལ་རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་གི་རྟོགས་པ་སད་རྒྱུ་ནི་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ལས་དོན་ཡོངས་ཀྱི་སྔོན་ལ་འགྲོ་དགོས་པར་འདོད་ཅིང་། རང་དབང་དང་འདྲ་མཉམ། ཐོབ་ཐང་ཀུན་གྱི་རྨང་འདིང་བ་ཡིན་ཕྱིར་གལ་ཆེན་ནང་གི་དོན་ཆེན་རེད་འདོད། ནང་གི་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་པའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་འདི་ཕྱི་ཡི་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་པའི་ད་ལོའི་ཞི་བའི་གསར་བརྗེ་དང་བསྡུར་ན་བཀྲག་དང་འོད་མེད་ཅིང་། མདོག་དང་མདངས་མེད་ལ། ཟུངས་དང་བཅུད་མེད་པ་ལྟར་འདུག་མོད། ནམ་རྩ་ཡུན་རིང་ལ་འདི་ངེས་པར་དུ་བཤད་དགོས་ཤིང་། ནམ་ཞིག་ཕྱི་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ས་ཟིན་ཀྱང་ནང་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ས་ཟིན་མེད་ཚེ་སྔར་བཞིན་སྒེར་གཅོད་ཡིན་པ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཕྱིར། ནམ་དུས་ཡིན་ཀྱང་འདི་ཉིད་མི་བཤད་རང་བཤད་ཆགས་ཡོད་པ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ཀྱིས་ཐག་བཅད་འདུག མ་འོངས་ཡུན་རིང་ལ་བསམ་གཞིག་གཏོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན། ཕྱི་ནང་གི་གསར་བརྗེ་གཉིས་ལ་འགལ་བ་ཁྱོན་ནས་མེད་ཅིང་། ཕྱི་ཡི་གསར་བརྗེ་དང་ནང་གི་གསར་བརྗེ་གཉིས་གཅིག་གི་ཟླ་ལ་གཅིག་ཕྱིན་ཏེ་གཤོག་པ་ཡ་མ་བྲལ་བར་འཕུར་སྐྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ན། ཐག་རིང་རང་དབང་གི་དག་ཞིང་དེར་ཏན་ཏན་བསླེབ་ངེས་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲིད་པ་རེད། རང་དབང་ཕྱི་ནང་ཡ་མ་བྲལ་བ་དེ་དུས་ནི་ད་གཟོད་མི་བུ་འཐུས་སྒོ་ཚང་བ་ཞིག་དང་། མི་བུ་སྒལ་ཚིགས་ཡོད་པ་ཞིག མི་བུ་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཞིག་བྱོན་སོང་བ་རེད་དེ། ཁོ་བོས་ནམ་རྒྱུན་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་རེ་བ་རྒྱག་གི་ཡོད།
གང་ལྟར། ཁོ་བོས”བོད་ལ་སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཅུང་ཟད་ཤར”བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་ལ་སྐྱིད་པའི་ཉི་མ་ཁྱོན་ཡོངས་དང་རྟག་གཏན་དུ་འཆར་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཐོང་སོང་ལ། བོད་མིའི་བཤད་ཚུལ་ལྟར་ན། ལས་ངན་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་ཅན་ཞིག་ཡིན་སོང་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྩིས་ཀྱིས་ཕྱི་ལག་ལེན་དང་ནང་བསམ་བློ་ཉིས་ཆ་ནས་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་པའི་དབུ་སྒོ་བརྩམས་སོང་། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྤྱི་ལྡོག་ནས་བལྟས་ན། ཞོགས་པ་ཉི་རྩེ་ཡར་ཤར་གྱི་དུས་ཏེ་ཡོད་ཚད་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་པའི་དབུ་བརྩམས་པས་ན་ཁོ་བོ་དགའ་བ་བརྟས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་གཅིག་དང་། གཞན་ཡང་། ཁོ་བོས་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་མཐའ་དག་དེང་གི་བོད་མིས་བོད་མི་མགོ་སྐོར་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་གཡོ་རྫུན་འཕྲུལ་གསུམ་གྱིས་བསླད་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྟོགས་བརྗོད། ཆོས་འབྱུང་གི་ཡི་གེ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེང་གི་བོད་མིས་བོད་མི་སྡུག་ལ་སྦྱོར་བྱེད་ཀྱི་རྙེད་གྲགས་བདེ་བསྟོད་ཀྱིས་བཏེགས་པའི”ཞིབ་འཇུག་བྱ་གཞི”དང”ལས་གཞི་རྣམ་གྲངས”བསྒྲིགས་པའི་ཡི་གེ་དེ་འདྲའང་མ་ཡིན་ལ། དེང་གི་བོད་མིས་བོད་མི་བཟི་སྦྲིད་གཏོང་བའི་ངག་ཚིག་གསོག་གསོབ་སྤུངས་པའི་ལྗགས་རྩོམ་དང་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་འདྲའང་མ་ཡིན་པ་དྲན་པས། ལྷག་ཏུ་དགའ་བའི་ཚོར་པ་རྒྱས་པ་བཅས་སོ།།